1039-1040 (1629-1630) yıllarına ait 61 numaralı Manisa Şer’iyye sicilinin transkripsiyon ve değerlendirmesi




























































































































































































































































































































































































































































































































































































































18

ağası Mustafa Ağa idare etmiştir. 1632 yılından sonra ise IV. Murad idareyi ele almıştır.47 İstanbul ve Anadoluda huzurun tam olarak

sağlanamadığı XVII. yüzyılın bu ilk yarısında Manisada da Cennetoğlu

isyanı görülmektedir. Cennetoğlu , Cennet isminde Birgili bir kadının oğlu

olduğundan bu isimle anılmaktadır. İsyan ettiği sırada bir tımarlı sipahidir.

Asker ve hükümet memurlarından fenalık gören halkın da desteğini alan

Cennetoğlu , Aydın , Karesi , Saruhan ve Tirede isyan etmiştir. Bursa ve Tire

taraflarını soyduktan sonra Turgutluyu zaptetmiş ve Manisaya yürümüştür.

Manisada mağlup olan Cennetoğlu Denizliye firar ettiyse de yakalanmış

ve öldürülmüştür(1625). Diğer eşkiyalık hareketlerinde olduğu gibi Cennetoğlu

isyanı sırasında da halk mal ve mülkünü bırakarak kaçmak zorunda kalmıştır.48

XVIII. ve XIX.

asırlara gelindiğinde , Manisa sancağı

mukataalarını iltizam edenler doğrudan doğruya sancağa gelmeyip , mal

ve idar işlerini yürütecek mütesellimler göndermeye başladılar. Bu

durum yerli hanedanların ve nüfzlu kimselerin daha fazla güç

kazanmalarına neden oldu. Manisa ve çevresinde uzun süre etkili olan Karaosmanoğulları ailesi de bu dönemde meydana çıktı.49

Osmanlılar , Manisayı ele geçirdiklerinde burasını Saruhan

Sancağı adı altında , Anadolu Beylerbeyliğine bağlamışlardı. Bu durum

1811 senesine kadar devam etti. 1811de Saruhan ve Menteşe

sancakları Anadolu eyaletinden alınarak

Aydın eyaletine bağlandı.

1845de ise Saruhan Aydından , Balıkesir Hüdavendigardan alınarak ,

merkezi Manisa olmak üzere ayrı bir vilayet teşkil edildi. 1847de

bu teşkilat

tekrar bozulmuş ve Saruhan tekrar

Aydına

bağlanmıştır. Bundan sonra 1922 senesinde müstakil sancak ve 1923te

47 İ.H.Uzunçarşılı , Osmanlı Tarihi , C.III , I. Kısım , Ankara 1988 , s.148-150 , 177 48 Ç.Uluçay , XVII. Asırda Saruhanda Eşkiyalık Ve Halk Hareketleri , İstanbul 1944 , s.31-36 ; Sicilimizde Cennetoğlunun Manisaya gelişiyle ilgili ilginç bir belge bulunmaktadır. Yeniçeri zümresinden olan Durmuş Beşe bin Bali ev basma , yaralama , şetm etme gibi iddialarla birçok kişi tarafından dava edilmiştir. Bu davalardan 61/63-12 numaralı kayıtta Durmuş Beşenin nice
fesadı vardır evvel bundan akdem Cennetoğlu nam eşkiyaya mektup gönderüb bu diyara gelmesine dahi ol bis olmuşdur iddiasında bulunulmuştur. Durmuş Beşe de Sahihdir diyerek bu durumu itiraf etmiştir. 49 Ç.Uluçay , Manisa mad. , İ.A. , C.6 , İstanbul 1955 , s.292



18. SAYFAYA BENZER SAYFALAR

tabs_sener_yagiz_191898 - Sayfa
...


18. SAYFA ICERIGI

18

ağası Mustafa Ağa idare etmiştir. 1632 yılından sonra ise IV. Murad idareyi ele almıştır.47 İstanbul ve Anadoluda huzurun tam olarak

sağlanamadığı XVII. yüzyılın bu ilk yarısında Manisada da Cennetoğlu

isyanı görülmektedir. Cennetoğlu , Cennet isminde Birgili bir kadının oğlu

olduğundan bu isimle anılmaktadır. İsyan ettiği sırada bir tımarlı sipahidir.

Asker ve hükümet memurlarından fenalık gören halkın da desteğini alan

Cennetoğlu , Aydın , Karesi , Saruhan ve Tirede isyan etmiştir. Bursa ve Tire

taraflarını soyduktan sonra Turgutluyu zaptetmiş ve Manisaya yürümüştür.

Manisada mağlup olan Cennetoğlu Denizliye firar ettiyse de yakalanmış

ve öldürülmüştür(1625). Diğer eşkiyalık hareketlerinde olduğu gibi Cennetoğlu

isyanı sırasında da halk mal ve mülkünü bırakarak kaçmak zorunda kalmıştır.48

XVIII. ve XIX.

asırlara gelindiğinde , Manisa sancağı

mukataalarını iltizam edenler doğrudan doğruya sancağa gelmeyip , mal

ve idar işlerini yürütecek mütesellimler göndermeye başladılar. Bu

durum yerli hanedanların ve nüfzlu kimselerin daha fazla güç

kazanmalarına neden oldu. Manisa ve çevresinde uzun süre etkili olan Karaosmanoğulları ailesi de bu dönemde meydana çıktı.49

Osmanlılar , Manisayı ele geçirdiklerinde burasını Saruhan

Sancağı adı altında , Anadolu Beylerbeyliğine bağlamışlardı. Bu durum

1811 senesine kadar devam etti. 1811de Saruhan ve Menteşe

sancakları Anadolu eyaletinden alınarak

Aydın eyaletine bağlandı.

1845de ise Saruhan Aydından , Balıkesir Hüdavendigardan alınarak ,

merkezi Manisa olmak üzere ayrı bir vilayet teşkil edildi. 1847de

bu teşkilat

tekrar bozulmuş ve Saruhan tekrar

Aydına

bağlanmıştır. Bundan sonra 1922 senesinde müstakil sancak ve 1923te

47 İ.H.Uzunçarşılı , Osmanlı Tarihi , C.III , I. Kısım , Ankara 1988 , s.148-150 , 177 48 Ç.Uluçay , XVII. Asırda Saruhanda Eşkiyalık Ve Halk Hareketleri , İstanbul 1944 , s.31-36 ; Sicilimizde Cennetoğlunun Manisaya gelişiyle ilgili ilginç bir belge bulunmaktadır. Yeniçeri zümresinden olan Durmuş Beşe bin Bali ev basma , yaralama , şetm etme gibi iddialarla birçok kişi tarafından dava edilmiştir. Bu davalardan 61/63-12 numaralı kayıtta Durmuş Beşenin nice
fesadı vardır evvel bundan akdem Cennetoğlu nam eşkiyaya mektup gönderüb bu diyara gelmesine dahi ol bis olmuşdur iddiasında bulunulmuştur. Durmuş Beşe de Sahihdir diyerek bu durumu itiraf etmiştir. 49 Ç.Uluçay , Manisa mad. , İ.A. , C.6 , İstanbul 1955 , s.292




single.php