A. G. Baumgarten’da duyusal bilginin bilimi olarak estetik


































































de mükemmel-olmamasının duyusal bilgisine sahip olunmadığında, o nesne kişi için önemsizdir. Baumgarten, güzellik saf akılla değil, duyularla algılanır der.24
Estetik, mantıklı düşünme ile irdelenecek konularla, nedenlerle ilgilenmez. Onun alanı, düşünülür dünyanın konuları değil, duyulur dünyanın konularıdır. Estetik bir gnoseologia inferior (alt düzey bilgi)dir. Baumgartenin estetiği bir bilgi formu ve alt düzey biçiminde görmesi rasyonalizmdeki köklerini gösterir. Rasyonalistler, bilincin bütün formlarını, bilincin tek temel biçiminin dereceleri olarak incelemişlerdir. Böylece, heyecanlar, ıstıraplar, duygular v.b., kavramsal bilgi olarak ele alınmıştır. Ayrıca, rasyonalistlerin intellektüalist olmaları onların, bütün diğer bilgi formlarını alt düzey olarak değerlendirmelerine neden olmuştur. Fakat Baumgarten bilgi kavramını genişletmiştir. O, mantığın içeriği ile genişletilmiş değildir. Baumgartene göre, fenomenlerin temel özlerine indirgenmelerinin sınırlama konusu olduğu bir bilgi alanı vardır ve bu alan, estetiktir yani duyusal algılama. Estetik, duyusallığın belirgin sebepleri ile ilgilenmez. O fenomenle kalır. Estetiğin tüm nesneleri aslında sadece kendi ortaya çıkardıkları görüntüyü ifade eden bir bakış açısı altında değerlendirilmelidir. Duyusal bilgi, düşünce (tasavvur) ile uyuşmaktadır ve onun açısından, fenomen (phaenomenon) ile eşit kılınmıştır. Duyusal bilgi bütünsel şekli itibarı ile aslında fenomenin kendisinden başka bir şey değildir. Estetik, fenomenin fenomen olarak mükemmelliği dışında hiçbir şeyle ilgili değildir.25
1.2. Doğal Estetik
Baumgarten alt bilgi varlığının herhangi bir metodik eğitim olmadan doğal durumunu, doğal estetik şeklinde tanımlar. Başarılı estetikçi (felix aestheticus) doğal estetik ile birlikte doğar bu da demektir ki insanın ruhunun karakteri birlikte doğduğu güzel düşüncelere aittir. Baumgarten doğuştan getirilen estetiği (doğal estetik) alt ve üst bilgi varlığı olarak ayırır. Doğuştan getirilen güzel ve ince ruh, doğuştan gelen ruhsal yetenek ki bu yetenek aşağı yetileri hafifçe uyandırmalı ve bilginin inceliğine karşı ölçülü ilişki içinde olmalı.26
24 http://plato.stanford.edu/18th Century German Aesthetics First published Tue Jan 16, 2007
25 Wessell, P.Leonard, a.g.e., s. 240 26 Baumgarten, A. G., a.g.e., s. 17
14



21. SAYFADAKI ANAHTAR KELIMELER

baumgarten
duyusal
güzel
estetiği
bilginin
düşünce


21. SAYFA ICERIGI

de mükemmel-olmamasının duyusal bilgisine sahip olunmadığında, o nesne kişi için önemsizdir. Baumgarten, güzellik saf akılla değil, duyularla algılanır der.24
Estetik, mantıklı düşünme ile irdelenecek konularla, nedenlerle ilgilenmez. Onun alanı, düşünülür dünyanın konuları değil, duyulur dünyanın konularıdır. Estetik bir gnoseologia inferior (alt düzey bilgi)dir. Baumgartenin estetiği bir bilgi formu ve alt düzey biçiminde görmesi rasyonalizmdeki köklerini gösterir. Rasyonalistler, bilincin bütün formlarını, bilincin tek temel biçiminin dereceleri olarak incelemişlerdir. Böylece, heyecanlar, ıstıraplar, duygular v.b., kavramsal bilgi olarak ele alınmıştır. Ayrıca, rasyonalistlerin intellektüalist olmaları onların, bütün diğer bilgi formlarını alt düzey olarak değerlendirmelerine neden olmuştur. Fakat Baumgarten bilgi kavramını genişletmiştir. O, mantığın içeriği ile genişletilmiş değildir. Baumgartene göre, fenomenlerin temel özlerine indirgenmelerinin sınırlama konusu olduğu bir bilgi alanı vardır ve bu alan, estetiktir yani duyusal algılama. Estetik, duyusallığın belirgin sebepleri ile ilgilenmez. O fenomenle kalır. Estetiğin tüm nesneleri aslında sadece kendi ortaya çıkardıkları görüntüyü ifade eden bir bakış açısı altında değerlendirilmelidir. Duyusal bilgi, düşünce (tasavvur) ile uyuşmaktadır ve onun açısından, fenomen (phaenomenon) ile eşit kılınmıştır. Duyusal bilgi bütünsel şekli itibarı ile aslında fenomenin kendisinden başka bir şey değildir. Estetik, fenomenin fenomen olarak mükemmelliği dışında hiçbir şeyle ilgili değildir.25
1.2. Doğal Estetik
Baumgarten alt bilgi varlığının herhangi bir metodik eğitim olmadan doğal durumunu, doğal estetik şeklinde tanımlar. Başarılı estetikçi (felix aestheticus) doğal estetik ile birlikte doğar bu da demektir ki insanın ruhunun karakteri birlikte doğduğu güzel düşüncelere aittir. Baumgarten doğuştan getirilen estetiği (doğal estetik) alt ve üst bilgi varlığı olarak ayırır. Doğuştan getirilen güzel ve ince ruh, doğuştan gelen ruhsal yetenek ki bu yetenek aşağı yetileri hafifçe uyandırmalı ve bilginin inceliğine karşı ölçülü ilişki içinde olmalı.26
24 http://plato.stanford.edu/18th Century German Aesthetics First published Tue Jan 16, 2007
25 Wessell, P.Leonard, a.g.e., s. 240 26 Baumgarten, A. G., a.g.e., s. 17
14

İlgili Kaynaklar







single.php