A. G. Baumgarten’da duyusal bilginin bilimi olarak estetik


































































mümkün olabilirdi ve doğal yeteneğin öylesine alıştırmalarıyla ulaşılabilirdi. Bu büyük bir itina/özen ve bağlılıkla yürütülmesi gereken alıştırmalarla pratiğe indirgenmelidir. Şimdi belirli bir ilişki içerisinde duran kuralların bütünlüğü sanat olarak anılabilir. Buradan, iyi estetikçinin genel niteliğinden, estetik bir sanat öğretisi talebi doğar.51
Özel bir niteliğe sahip olan estetikçi örneğin konuşmacı, şair, v.b.g. kendi alanı ile ilgili (retorik, şiir, müzik) beklentileri sanat eğitimi ile bu gibi taleplere olan ihtiyacı çoktan giderilmiştir.
Retorik ve şiir, özel ve birbirine bağlı iki disiplini oluşturur ki bunlar, estetik tarafından, edebiyattaki çeşitli stiller ve diğer küçük farkları ayırt etmekle görevlendirilmişlerdir, çünkü onun kendisinin araştırdığı kurallar, bütün sanatlara kılavuz yıldızlar gibi baştanbaşa yayılmıştır, bu çeşitli ikincil sanatlar için ve sadece izole edilmiş durumlardan ya da deneysel olarak eksik tümevarımdan değil olguların bütünlüğünden çıkarılmalıdır.
Sanat öğretisinin,
1) kurallarının oyun alanı ne kadar büyükse, yani kuralların uygulandığı alanlar ne kadar çoksa,
2) kuralları ne kadar güçlü ve ağırlıklı ise,
3) ne kadar açıksa
4) kuralların yaşayan özü ne kadar kuşkusuz ve açık şekilde öne çıkarılıyor görünüyorsa,
5) hareketlerini ve pratik tekrarlarını kendi hükümlerine göre yönlendiriyorsa, o oranda mükemmel olduğunu iddia edebiliriz.52
Baumgarten için retorik ve şiirin kuralları, kılavuz yıldızlar olarak, tüm serbest sanat dallarına eşit şekilde ayrılırlar ve bilimsel tanımanın gerekmediği bir yerde, güzel olan her şeyi kapsarlar. Bu şekilde bu kurallar, bir sanat öğretisine getirilir. Çünkü bunlar, belli bir sistemi tanıma bağlamında, güzelliği sunma ifadesi oluşturan ve onların kapsamından aktarılacak olan özel sanatları sunmuştur. Bu özel kurallardan,
51 a.g.e., s. 43 52 a.g.e., s. 45
23



30. SAYFAYA BENZER SAYFALAR

Evreni Kalbinde Bulan Adam: Burhan Toprak ve sanatının Türk edebiyatındaki yeri - Sayfa 57
46 insanın yaşadığı, çalıştığı, gezdiği kentlere, kentlerin sokaklarına götürüyorsa, sanatta meydana gelen bu kökten değişmeler, sanat ve güzellik teorilerinde ve estetik’te de kökten değişmelere, yeni bir estetik ve yeni bir değerler sistemi oluşturmaya götürüyor. Bugün henüz böyle bir estetik kurulmuş değil, ama onun kuruluşunun psikolojik ve kültürel hazırlıklarının sürdüğünü söyleyebiliriz. B...

30. SAYFADAKI ANAHTAR KELIMELER

sanat
estetik
güzel
kendi
estetikçi
özel


30. SAYFA ICERIGI

mümkün olabilirdi ve doğal yeteneğin öylesine alıştırmalarıyla ulaşılabilirdi. Bu büyük bir itina/özen ve bağlılıkla yürütülmesi gereken alıştırmalarla pratiğe indirgenmelidir. Şimdi belirli bir ilişki içerisinde duran kuralların bütünlüğü sanat olarak anılabilir. Buradan, iyi estetikçinin genel niteliğinden, estetik bir sanat öğretisi talebi doğar.51
Özel bir niteliğe sahip olan estetikçi örneğin konuşmacı, şair, v.b.g. kendi alanı ile ilgili (retorik, şiir, müzik) beklentileri sanat eğitimi ile bu gibi taleplere olan ihtiyacı çoktan giderilmiştir.
Retorik ve şiir, özel ve birbirine bağlı iki disiplini oluşturur ki bunlar, estetik tarafından, edebiyattaki çeşitli stiller ve diğer küçük farkları ayırt etmekle görevlendirilmişlerdir, çünkü onun kendisinin araştırdığı kurallar, bütün sanatlara kılavuz yıldızlar gibi baştanbaşa yayılmıştır, bu çeşitli ikincil sanatlar için ve sadece izole edilmiş durumlardan ya da deneysel olarak eksik tümevarımdan değil olguların bütünlüğünden çıkarılmalıdır.
Sanat öğretisinin,
1) kurallarının oyun alanı ne kadar büyükse, yani kuralların uygulandığı alanlar ne kadar çoksa,
2) kuralları ne kadar güçlü ve ağırlıklı ise,
3) ne kadar açıksa
4) kuralların yaşayan özü ne kadar kuşkusuz ve açık şekilde öne çıkarılıyor görünüyorsa,
5) hareketlerini ve pratik tekrarlarını kendi hükümlerine göre yönlendiriyorsa, o oranda mükemmel olduğunu iddia edebiliriz.52
Baumgarten için retorik ve şiirin kuralları, kılavuz yıldızlar olarak, tüm serbest sanat dallarına eşit şekilde ayrılırlar ve bilimsel tanımanın gerekmediği bir yerde, güzel olan her şeyi kapsarlar. Bu şekilde bu kurallar, bir sanat öğretisine getirilir. Çünkü bunlar, belli bir sistemi tanıma bağlamında, güzelliği sunma ifadesi oluşturan ve onların kapsamından aktarılacak olan özel sanatları sunmuştur. Bu özel kurallardan,
51 a.g.e., s. 43 52 a.g.e., s. 45
23

İlgili Kaynaklar







single.php