A. G. Baumgarten’da duyusal bilginin bilimi olarak estetik


































































olarak saklanmasıdır. Belirli bir ruh, metafiziksel hakikatin içerisinden öyle bir şekil alır ki, ondan mantıksal bir hakikat oluşturulur.
Nesnelerin metafiziksel hakikati, genel bilgi prensipleriyle uygunlukları oranında tarafımızdan bilinirler. Belirli bir öznenin ruhunda meydana geldiği sürece, bir nesnedeki metafiziksel hakikatin tasavvuru, genellikle mantıklı olarak adlandırılan ki diğerleri kuşkusuz tinsel olarak adlandırılır, objelerle yapılan tasavvurun uygunluğudur, yani metafizik hakikat maddi olarak adlandırıldığı sıradaki karşılıklı bağıntı ve uygunluktur.55
Estetik hakikati tanımlayan ve sunumun güzel bağıntısını kavramayı sağlayan ölçütler şunlardır: imkan veya çelişmezlik, akla uygunluk ve birlik:
1) Estetik hakikat güzel düşünme nesnelerinin imkanını gerektirir, öyle ki bu nesneler birbirleri ile uyum içerisinde olmalı ve karşılıklı olarak çelişik karakteristik özellikler taşımamalıdır.56
2) Güzel düşünme nesneleri sebep ve sonuçları akıl-benzeri (analogon rationis) tarafından duyusal olarak kavranabilecek biçimde bağıntılanmış olmalıdır.57
3) Estetik hakikat, duyusal olarak ele alınabildiği sürece, nesnelerinin
mutlak ve varsayımsal olanaklılığını gerektirir. Her olanaklılık birliği, kesin olan kesinliği, varsayımsal olan varsayımı gerektirir. Bu nedenle güzel düşünmenin nesneleri için estetik hakikat, duyusal olarak bilinebildikleri sürece birliğin her iki türünü de talep eder. Nesnelerin bu birliği, görüntü olarak ortaya çıkabildiği ve estetik olarak anılmak zorunda olan, ya dahili şartların bir birimi olarak ele alınır, buraya dahil olan faaliyetin birliğidir, elbette eğer nesne güzel düşünmenin bir faaliyeti veya dış şartların birliği yerin ve zamanın birliğinin hesaba
katıldığı ilişkiler ve şartları dhilinde ise. Estetik hakikat güzel düşünme nesnelerinin birliğini gerektirir. Fenomenler düzeyinde ortaya çıktığı ölçüde, estetik birlik ya içsel belirlenimlerin ya da dışsal belirlenimlerin
55 a.g.e., s. 53 56 a.g.e., s. 59 – 61 57 a.g.e., s. 65 – 67
27



34. SAYFADAKI ANAHTAR KELIMELER

güzel
duyusal
genel
olan
yani
nesne


34. SAYFA ICERIGI

olarak saklanmasıdır. Belirli bir ruh, metafiziksel hakikatin içerisinden öyle bir şekil alır ki, ondan mantıksal bir hakikat oluşturulur.
Nesnelerin metafiziksel hakikati, genel bilgi prensipleriyle uygunlukları oranında tarafımızdan bilinirler. Belirli bir öznenin ruhunda meydana geldiği sürece, bir nesnedeki metafiziksel hakikatin tasavvuru, genellikle mantıklı olarak adlandırılan ki diğerleri kuşkusuz tinsel olarak adlandırılır, objelerle yapılan tasavvurun uygunluğudur, yani metafizik hakikat maddi olarak adlandırıldığı sıradaki karşılıklı bağıntı ve uygunluktur.55
Estetik hakikati tanımlayan ve sunumun güzel bağıntısını kavramayı sağlayan ölçütler şunlardır: imkan veya çelişmezlik, akla uygunluk ve birlik:
1) Estetik hakikat güzel düşünme nesnelerinin imkanını gerektirir, öyle ki bu nesneler birbirleri ile uyum içerisinde olmalı ve karşılıklı olarak çelişik karakteristik özellikler taşımamalıdır.56
2) Güzel düşünme nesneleri sebep ve sonuçları akıl-benzeri (analogon rationis) tarafından duyusal olarak kavranabilecek biçimde bağıntılanmış olmalıdır.57
3) Estetik hakikat, duyusal olarak ele alınabildiği sürece, nesnelerinin
mutlak ve varsayımsal olanaklılığını gerektirir. Her olanaklılık birliği, kesin olan kesinliği, varsayımsal olan varsayımı gerektirir. Bu nedenle güzel düşünmenin nesneleri için estetik hakikat, duyusal olarak bilinebildikleri sürece birliğin her iki türünü de talep eder. Nesnelerin bu birliği, görüntü olarak ortaya çıkabildiği ve estetik olarak anılmak zorunda olan, ya dahili şartların bir birimi olarak ele alınır, buraya dahil olan faaliyetin birliğidir, elbette eğer nesne güzel düşünmenin bir faaliyeti veya dış şartların birliği yerin ve zamanın birliğinin hesaba
katıldığı ilişkiler ve şartları dhilinde ise. Estetik hakikat güzel düşünme nesnelerinin birliğini gerektirir. Fenomenler düzeyinde ortaya çıktığı ölçüde, estetik birlik ya içsel belirlenimlerin ya da dışsal belirlenimlerin
55 a.g.e., s. 53 56 a.g.e., s. 59 – 61 57 a.g.e., s. 65 – 67
27

İlgili Kaynaklar







single.php