A. G. Baumgarten’da duyusal bilginin bilimi olarak estetik


































































ÖZET

Yazar Üniversite Anabilim Dalı Bilim Dalı Tezin Niteliği Sayfa Sayısı Mezuniyet Tarihi Tez Danışmanı

: Nesrin Atasoy Sınmaz : Uludağ Üniversitesi : Felsefe Anabilim Dalı :: Yüksek Lisans Tezi : vii + 58 : . /. / 2009 : Doç. Dr. Işık Eren

A. G. BAUMGARTENDA DUYUSAL BİLGİNİN BİLİMİ OLARAK ESTETİK

Estetiği bir felsefe disiplini olarak teori alanına süren Baumgarten için ilk aşamada önemli olan duyusal bilgi nin bireysellik hakkının geçerli kılınmasıdır. Estetik sözcüğünün duyu, algı ve duyguyla ilgili, duyusal olarak anlaşılır bağlamındaki temel anlamına bağlı kalmakla birlikte Baumgarten terimi bir güzel teorisi olarak da kullanır. Bunun nedeni, Baumgartenın güzel sorununu bilgikuramsal bir proje içinde ve bu projenin gereklerine bağlı olarak ele almış olmasıdır. Baumgartena göre bir yanda açık ve seçik düşüncelere dayalı akıl bilgisi (cognitio rationis), öbür yanda karmaşık ve bulanık algılara dayalı duyu bilgisi (cognitio sensitiva) vardır. Birincisi bir üstdüzey bilgikuramı (gnoseologia superior) olarak doğruluğunu ya da gerçekliğini mantık ile matematikte bulurken, ikincisi bir altdüzey bilgikuramı (gnoseologia inferior) olarak yetkinliğini estetikte bulur. Baumgartenın kurmak istediği, duyusal bilginin ya da duyumların bilimi olarak estetiğin konusu ve amacı duyusal mükemmellik yani güzel ya da güzellik oluşturur. Duyumlar yoluyla elde edilen bilginin sorunlarını konu edinip duyusalın mükemmelliği öğretisini ortaya koyarken gerçekleştirmek istediği de güzel üzerine düşünme sanatıdır (ars pulchre cogitandi).

Anahtar Sözcükler

A.G.Baumgarten

Estetik

Duyusal Bilginin Bilimi

Güzel

Aşağı Bilgi Yetisi Yukarı Bilgi Yetisi

Akıl-Benzeri

iv



4. SAYFAYA BENZER SAYFALAR

Tarihi Yarımada'da neoklasik bir cephenin klasik çağ estetik unsurları çerçevesinde değerlendirilmesi - Sayfa 81
7.1 Estetik Kavramı Alman filozof Alexander Baumgarten’e göre “estetik”, Yunanca’da duyum ve duyusal algı anlamlarına gelen “aisthesis” sözcüğünden türemiştir. ( Kagan, s.32 ) Estetik, güzelliği arama ve güzellik üzerine düşünme etkinliğidir. Estetiğin görevi, bulanık ve karmaşık olan duyusal bilginin mükemmelliğini araştırmaktır. Duyusal bilginin mükemmelliği “güzellik” adını alır. Buna göre, e...
Eğitim fakülteleri resim bölümü öğrencilerinin anasanat atölye derslerine karşı tutumlarının, sanat etkinliklerini izleme edimleri ile beğeni düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi - Sayfa 31
11 disiplin olarak kökenini, gelişim evresini, anlamını ve niteliğini kısaca ele almak gerekir. Estetik sözcüğü, 18. yüzyılda ilk olarak Alman düşünür Alexander Gottlieb Baumgarten (1714-1762) tarafından bir disiplin haline getirilmiştir. Baumgarten’den önce de estetiğin temel araştırma konularından biri olan “güzellik” kavramı, ilk olarak Yunan filozofları tarafından ele alınmıştır...

4. SAYFADAKI ANAHTAR KELIMELER

baumgarten
duyusal
duyu
bilim
güzel
algı


4. SAYFA ICERIGI

ÖZET

Yazar Üniversite Anabilim Dalı Bilim Dalı Tezin Niteliği Sayfa Sayısı Mezuniyet Tarihi Tez Danışmanı

: Nesrin Atasoy Sınmaz : Uludağ Üniversitesi : Felsefe Anabilim Dalı :: Yüksek Lisans Tezi : vii + 58 : . /. / 2009 : Doç. Dr. Işık Eren

A. G. BAUMGARTENDA DUYUSAL BİLGİNİN BİLİMİ OLARAK ESTETİK

Estetiği bir felsefe disiplini olarak teori alanına süren Baumgarten için ilk aşamada önemli olan duyusal bilgi nin bireysellik hakkının geçerli kılınmasıdır. Estetik sözcüğünün duyu, algı ve duyguyla ilgili, duyusal olarak anlaşılır bağlamındaki temel anlamına bağlı kalmakla birlikte Baumgarten terimi bir güzel teorisi olarak da kullanır. Bunun nedeni, Baumgartenın güzel sorununu bilgikuramsal bir proje içinde ve bu projenin gereklerine bağlı olarak ele almış olmasıdır. Baumgartena göre bir yanda açık ve seçik düşüncelere dayalı akıl bilgisi (cognitio rationis), öbür yanda karmaşık ve bulanık algılara dayalı duyu bilgisi (cognitio sensitiva) vardır. Birincisi bir üstdüzey bilgikuramı (gnoseologia superior) olarak doğruluğunu ya da gerçekliğini mantık ile matematikte bulurken, ikincisi bir altdüzey bilgikuramı (gnoseologia inferior) olarak yetkinliğini estetikte bulur. Baumgartenın kurmak istediği, duyusal bilginin ya da duyumların bilimi olarak estetiğin konusu ve amacı duyusal mükemmellik yani güzel ya da güzellik oluşturur. Duyumlar yoluyla elde edilen bilginin sorunlarını konu edinip duyusalın mükemmelliği öğretisini ortaya koyarken gerçekleştirmek istediği de güzel üzerine düşünme sanatıdır (ars pulchre cogitandi).

Anahtar Sözcükler

A.G.Baumgarten

Estetik

Duyusal Bilginin Bilimi

Güzel

Aşağı Bilgi Yetisi Yukarı Bilgi Yetisi

Akıl-Benzeri

iv

İlgili Kaynaklar







single.php