A. G. Baumgarten’da duyusal bilginin bilimi olarak estetik


































































Dolayısıyla ona göre, estetikolojik hakikat için gösterilen çaba, kendini önce materyal yetkinliğe yöneltir ve bu nedenle de detaylarına kadar belirlenen metafiziksel hakikatin objelerini kavramaya çalışır.
Baumgarten, her kim güzeli düşünmek istiyorsa, onun ya aşağı cins kavramı alanından belirli bir nesneye ya da yukarı cins kavramına yükselmek ona doğru görünüyorsa, o zaman bu nesneyi, saf bilimi gözden kaçıran birçok karakteristik özellikle çepeçevre kaplamayı veya hakikatin maddi yetkinliğinin egemen olduğu bireysel konuları seçmesi gerektiğini öne sürer. Ona göre, bu bireysel konular olağanüstü miktarda bireysel özellikle sarmalanmalıdır.
3.2. Karşılaştırmalı Hakikat Çabaları
Baumgarten, hakikat için mutlak olan fakat aynı zamanda estetik olan çabalamayı, hakikatin üç alt türüne ayırır. Ona göre, bunlar materyal mükemmelliklerinin/yetkinliklerinin derecesine göre ortaya çıkarlar. Buna göre bu nesne alanları; 1-) genel kavramlar; 2) bu dünyanın gerçeklikleri; ve 3) sadece başka bir dünyada tasarlanabilen şeylerdir. Genel ile uğraşan fakat bunu sanata uygun şekilde ifade eden düşünme türünü estetiko-dogmatik (sthetikodogmatisch); bu dünyanın gerçeğini güzel tanımlayan, hakikatin keskin ölçütlerine göre tasarlananları gelecekteki tasarımların sayısının azlığı nedeniyle estetiko-tarihsel (sthetikohistorisch); ve son olarak, başka bir dünyanın gerçeğini tasarlayan düşünme türünü ise, şiirlerde ifade edilmemiş olsa bile, poetik düşünme (poetische Denkart) türü olarak adlandırır.
Baumgarten estetiko-dogmatik kavramını; bir taraftan teoloji ve felsefenin birlikte uğraştığı bilimsel ve akroamatik (geç antik çağda dinlenmesi için belirlenen veya konuşmalardan oluşan öğretici yazılar) düşünme türü nedeniyle, diğer taraftan şeyleri mantıksal ve estetik anlayışının ortak incelemesinin nesnesi haline getirmesinden dolayı ve düşünmesinin ana ilkelerini ve en önemli hareket nedenlerini kapsamlı açıklıkta güzel bilgiye sunması nedeniyle ortaya koymuştur. Ona göre, tam da bu nedenle o, bilimsel ve biçimsel felsefi düşünme türü ile sık sık karıştırılırken, genellikle de bununla beceriksizce birleştirilir.
43



50. SAYFADAKI ANAHTAR KELIMELER

baumgarten
olan
nesne
hakikat
estetik
güzel


50. SAYFA ICERIGI

Dolayısıyla ona göre, estetikolojik hakikat için gösterilen çaba, kendini önce materyal yetkinliğe yöneltir ve bu nedenle de detaylarına kadar belirlenen metafiziksel hakikatin objelerini kavramaya çalışır.
Baumgarten, her kim güzeli düşünmek istiyorsa, onun ya aşağı cins kavramı alanından belirli bir nesneye ya da yukarı cins kavramına yükselmek ona doğru görünüyorsa, o zaman bu nesneyi, saf bilimi gözden kaçıran birçok karakteristik özellikle çepeçevre kaplamayı veya hakikatin maddi yetkinliğinin egemen olduğu bireysel konuları seçmesi gerektiğini öne sürer. Ona göre, bu bireysel konular olağanüstü miktarda bireysel özellikle sarmalanmalıdır.
3.2. Karşılaştırmalı Hakikat Çabaları
Baumgarten, hakikat için mutlak olan fakat aynı zamanda estetik olan çabalamayı, hakikatin üç alt türüne ayırır. Ona göre, bunlar materyal mükemmelliklerinin/yetkinliklerinin derecesine göre ortaya çıkarlar. Buna göre bu nesne alanları; 1-) genel kavramlar; 2) bu dünyanın gerçeklikleri; ve 3) sadece başka bir dünyada tasarlanabilen şeylerdir. Genel ile uğraşan fakat bunu sanata uygun şekilde ifade eden düşünme türünü estetiko-dogmatik (sthetikodogmatisch); bu dünyanın gerçeğini güzel tanımlayan, hakikatin keskin ölçütlerine göre tasarlananları gelecekteki tasarımların sayısının azlığı nedeniyle estetiko-tarihsel (sthetikohistorisch); ve son olarak, başka bir dünyanın gerçeğini tasarlayan düşünme türünü ise, şiirlerde ifade edilmemiş olsa bile, poetik düşünme (poetische Denkart) türü olarak adlandırır.
Baumgarten estetiko-dogmatik kavramını; bir taraftan teoloji ve felsefenin birlikte uğraştığı bilimsel ve akroamatik (geç antik çağda dinlenmesi için belirlenen veya konuşmalardan oluşan öğretici yazılar) düşünme türü nedeniyle, diğer taraftan şeyleri mantıksal ve estetik anlayışının ortak incelemesinin nesnesi haline getirmesinden dolayı ve düşünmesinin ana ilkelerini ve en önemli hareket nedenlerini kapsamlı açıklıkta güzel bilgiye sunması nedeniyle ortaya koymuştur. Ona göre, tam da bu nedenle o, bilimsel ve biçimsel felsefi düşünme türü ile sık sık karıştırılırken, genellikle de bununla beceriksizce birleştirilir.
43

İlgili Kaynaklar







single.php