Bazı bitkisel uçucu yağların Ephestia kuehniella’ya (Lepidoptera:Pyralidae) fümigant etkileri üzerinde araştırmalar









































































saatlik uygulama sonunda % 96 ve % 98 olarak kaydedilmiştir. Bu sonuçlara bakıldığında 5C lik sıcaklık artışının lavanta uçucu yağının hem larvalara hem de yumurtalara karşı fümigant toksisitesinde düşmeye neden olduğu görülmektedir. Nane uçucu yağının 272C ve 222C sıcaklıklarda larvalara karşı 250 l/l hava dozunda 72 saatlik uygulama süresinde etkinliği sırasıyla % 77.78 ve 91.01 oranında iken aynı doz, aynı sıcaklık ve sürede yumurtalarda bu etkinlik sırasıyla % 100 ve % 85.71 oranlarında olmuştur. Bu sonuca bakıldığında, ortam sıcaklığının 5C lik artışı, nane uçucu yağının etkinliğini larvalara karşı azaltırken yumurtalara karşı tam tersine arttırmış gibi görünmektedir.
Çalışmalar sonucunda LC50 değerlerinden anlaşılacağı gibi, uçucu yağların fümigant etkilerine 5 C sıcaklık artışının farklı yönde etkileri olmuştur. Böcekler solunum hızının sıcaklık artışıyla birlikte arttığı bilinmektedir. Dolayısıyla ortam sıcaklığındaki artışların uçucu yağların fümigant toksisitelerine olumlu yönde yansıması beklenir. Nitekim, Karakoç ve ark., ( 2006 ), yapmış oldukları çalışmada Salvia officinalis L. ( adaçayı ), Cuminum cyminum L. ( kimyon ), Anetheum gravlolens L. ( dere otu ), Mentha spicata spicata L. ( nane ), Micromeria fruticosa brachycalyx P.H. Davis ( taş nane ) ve Ocimum minimum L. ( fesleğen ) un uçucu yağlarını üç önemli depo zararlısı olan Acanthoscelides obtectus, Sitophilus granarius ve Sitophilus oryzae nın erginlerine karşı fümigant toksisitelerini tek dozda 10, 20 ve 30 C sıcaklıklarda araştırmışlardır. Sonuçta bütün uçucu yağların fümigant toksisitelerinin sıcaklık derecesiyle pozitif ilişkisini tespit etmişlerdir. Sıcaklık dereceleri arasında 10ar C farklılık olmasından dolayı toksisite- sıcaklık ilişkisi net olarak görülebilmiştir. Çalışmamızda ise sıcaklık değişimi sadece 5 C ile sınırlı olduğu için belirgin etkinlik değişimleri gözlenememiştir. Ancak, uçucu yağların kimisinde negatif ilişki bulunmasının nedenleri daha detaylı çalışmalarla ortaya konulmalıdır.
Shaaya ve ark. (1991), çeşitli baharat ve yabani bitkilerden ekstrakte ettikleri 28 uçucu yağ ve onların bazı ana bileşenlerinin fümigant toksisitesini ambar zararlılarından Rhizopertha dominica F., Tribolium castaneum Herbst. nin erginlerine karşı test etmişler ve etki bakımından; terpinen-4-ol ve 1,8 cineole bileşenlerini içeren adaçayı ve lavanta uçucu yağlarını R. dominica ya karşı en etkin ve 1,8 cineole bileşenini içeren nane uçucu yağını T. castaneum a karşı en etkin
36



45. SAYFADAKI ANAHTAR KELIMELER

yağların
nane
adaçayı
etki
lavanta
uçucu


45. SAYFA ICERIGI

saatlik uygulama sonunda % 96 ve % 98 olarak kaydedilmiştir. Bu sonuçlara bakıldığında 5C lik sıcaklık artışının lavanta uçucu yağının hem larvalara hem de yumurtalara karşı fümigant toksisitesinde düşmeye neden olduğu görülmektedir. Nane uçucu yağının 272C ve 222C sıcaklıklarda larvalara karşı 250 l/l hava dozunda 72 saatlik uygulama süresinde etkinliği sırasıyla % 77.78 ve 91.01 oranında iken aynı doz, aynı sıcaklık ve sürede yumurtalarda bu etkinlik sırasıyla % 100 ve % 85.71 oranlarında olmuştur. Bu sonuca bakıldığında, ortam sıcaklığının 5C lik artışı, nane uçucu yağının etkinliğini larvalara karşı azaltırken yumurtalara karşı tam tersine arttırmış gibi görünmektedir.
Çalışmalar sonucunda LC50 değerlerinden anlaşılacağı gibi, uçucu yağların fümigant etkilerine 5 C sıcaklık artışının farklı yönde etkileri olmuştur. Böcekler solunum hızının sıcaklık artışıyla birlikte arttığı bilinmektedir. Dolayısıyla ortam sıcaklığındaki artışların uçucu yağların fümigant toksisitelerine olumlu yönde yansıması beklenir. Nitekim, Karakoç ve ark., ( 2006 ), yapmış oldukları çalışmada Salvia officinalis L. ( adaçayı ), Cuminum cyminum L. ( kimyon ), Anetheum gravlolens L. ( dere otu ), Mentha spicata spicata L. ( nane ), Micromeria fruticosa brachycalyx P.H. Davis ( taş nane ) ve Ocimum minimum L. ( fesleğen ) un uçucu yağlarını üç önemli depo zararlısı olan Acanthoscelides obtectus, Sitophilus granarius ve Sitophilus oryzae nın erginlerine karşı fümigant toksisitelerini tek dozda 10, 20 ve 30 C sıcaklıklarda araştırmışlardır. Sonuçta bütün uçucu yağların fümigant toksisitelerinin sıcaklık derecesiyle pozitif ilişkisini tespit etmişlerdir. Sıcaklık dereceleri arasında 10ar C farklılık olmasından dolayı toksisite- sıcaklık ilişkisi net olarak görülebilmiştir. Çalışmamızda ise sıcaklık değişimi sadece 5 C ile sınırlı olduğu için belirgin etkinlik değişimleri gözlenememiştir. Ancak, uçucu yağların kimisinde negatif ilişki bulunmasının nedenleri daha detaylı çalışmalarla ortaya konulmalıdır.
Shaaya ve ark. (1991), çeşitli baharat ve yabani bitkilerden ekstrakte ettikleri 28 uçucu yağ ve onların bazı ana bileşenlerinin fümigant toksisitesini ambar zararlılarından Rhizopertha dominica F., Tribolium castaneum Herbst. nin erginlerine karşı test etmişler ve etki bakımından; terpinen-4-ol ve 1,8 cineole bileşenlerini içeren adaçayı ve lavanta uçucu yağlarını R. dominica ya karşı en etkin ve 1,8 cineole bileşenini içeren nane uçucu yağını T. castaneum a karşı en etkin
36

İlgili Kaynaklar




single.php