23

2.9 Bulanık Kurallar ve Sistemler
Temel insan düşüncesi kavramsal şekiller ve akıl görüntüleri şeklinde gelişir, sayısal değil oldukça bulanıktır. Kavram ve olgular olgunlaştıkça sayısal belirginlik oluşur.

Günlük yaşantımızda güzel, sıcak, hızlı gibi subjektif niteleme sıfatlarının başına çok, aşağı yukarı, biraz, oldukça gibi zarflar getiririz. Bunlara sözel eşikler denir. Bu zarflar vasıtasıyla kelimelerin anlamlarıyla birlikte üyelik dereceleri değişir. Bu yüzden genç, güzel gibi sıfatların üyelik fonksiyonlarında değişiklikler yaparız.

Bulanık modellemede kullanılan sözeller şu şekilde sınıflandırılmıştır:
Bulanık Yüklem : Pahalı, eski, değerli, tehlikeli vb. Bulanık Niceleyiciler: Çok, az, hemen hepsi, az çok, oldukça vb. Bulanık Doğruluk Değerleri: Tamamen doğru, çok doğru, çok yanlış vb. Bulanık Niteleyiciler: Muhtemel, çoğu kez, imkansız, aşırı olmayan vb. (Aksoy vd., 2003)
ya sıcak gibi bir kelime atomu dersek ve = ~ (y)/ y şeklindeyse, eşiklerinin
Y
matematiksel ifadeleri şu şekildedir:

çok sıcak= 2 = 2~ (y)/ y
y

(2.57)

çok çok sıcak= 4

(2.58)

artı sıcak= 1.25 hafif sıcak= 0.5 eksi sıcak= 0.75

(2.59) (2.60) (2.61)

2.9.1 Daraltma
Denklem (2.57), (2.58) ve (2.59)da üyelik fonksiyonunun l’den büyük kuvvetlerinin olması ve üyelik derecelerinin sayısal olarak 0 ile 1 arasında olmasından dolayı, elde edilen yeni üyelik fonksiyonu Şekil 2.8’deki gibi olur.
Daraltma işlemi sonucunda bulanık kümede bulunan öğelerin üyelik derecelerinin tümünde azalma olur. Üyelik derecesi küçük olan bir öğenin daraltma işlemi sonucunda üyelik derecesi daha da küçülür.



33. SAYFAYA BENZER SAYFALAR

Çok serbestlik dereceli bir yapının titreşimlerinin bulanık mantıkla kontrolü - Sayfa 91
78 Hava sıcaklığı değişenini bulandırmak için, serin, ılık ve sıcak durumları gösteren 3 bulanık küme tanımlandı. Bu kümeler, birbirlerini kısmi olarak kapsamaktadır. Dolayısıyla, her gerçel giriş bir ya da daha fazla bulanık kümede bulunabilir. Örneğin 27 oC girişi ele alındığında bu giriş için 0.37’lik üyelik derecesiyle ılık kümesine ve 0.17’lik üyelik derecesiyle sıcak kümesine aittir. Kontro...
?Bulanık analitik serim süreci? yaklaşımı ile çok ölçütlü karar verme ve bir işletme uygulaması - Sayfa 71
olmuştur. Bunun nedenleri arasında, insan iletişiminde kullanılan bilgilerin doğasında sıkça şüphecilik, belirsizlik, karmaşıklık, sağlıksızlık gibi durumların bulunması gelir. İşte bu düşünce öğelerinin kelimelerle ifadesinde de bazı bulanık kelimelerin, bulanık kümelerle modellenmesi veya bunların kendi aralarındaki ilişkilerle daha karmaşık ifadelerin ortaya çıkarak modellenmesi yoluna gidilir ...
?Bulanık analitik serim süreci? yaklaşımı ile çok ölçütlü karar verme ve bir işletme uygulaması - Sayfa 72
belirlenir. İşte bu üyelik fonksiyonundaki üyelik derecelerinin değiştirilmesi ile frekans uzayındaki kırmızıyı temsil eden frekansların bazılarının üyelik dereceleri azaltılır, çoğaltılır veya bir kısmı azaltılırken diğer kısmı da çoğaltılır (Şen, 2001, 132). Genel olarak, α gibi bir kelime atomunun eşikleri aşağıdaki ifadelerden biri olur. Eğer α, kelime atomunun üyelik fonksiyonu α = µA(y)/y o...

33. SAYFADAKI ANAHTAR KELIMELER

bulanık
üyelik
fonksiyonu
gibi
dereceleri
sözel


33. SAYFA ICERIGI

23

2.9 Bulanık Kurallar ve Sistemler
Temel insan düşüncesi kavramsal şekiller ve akıl görüntüleri şeklinde gelişir, sayısal değil oldukça bulanıktır. Kavram ve olgular olgunlaştıkça sayısal belirginlik oluşur.

Günlük yaşantımızda güzel, sıcak, hızlı gibi subjektif niteleme sıfatlarının başına çok, aşağı yukarı, biraz, oldukça gibi zarflar getiririz. Bunlara sözel eşikler denir. Bu zarflar vasıtasıyla kelimelerin anlamlarıyla birlikte üyelik dereceleri değişir. Bu yüzden genç, güzel gibi sıfatların üyelik fonksiyonlarında değişiklikler yaparız.

Bulanık modellemede kullanılan sözeller şu şekilde sınıflandırılmıştır:
Bulanık Yüklem : Pahalı, eski, değerli, tehlikeli vb. Bulanık Niceleyiciler: Çok, az, hemen hepsi, az çok, oldukça vb. Bulanık Doğruluk Değerleri: Tamamen doğru, çok doğru, çok yanlış vb. Bulanık Niteleyiciler: Muhtemel, çoğu kez, imkansız, aşırı olmayan vb. (Aksoy vd., 2003)
ya sıcak gibi bir kelime atomu dersek ve = ~ (y)/ y şeklindeyse, eşiklerinin
Y
matematiksel ifadeleri şu şekildedir:

çok sıcak= 2 = 2~ (y)/ y
y

(2.57)

çok çok sıcak= 4

(2.58)

artı sıcak= 1.25 hafif sıcak= 0.5 eksi sıcak= 0.75

(2.59) (2.60) (2.61)

2.9.1 Daraltma
Denklem (2.57), (2.58) ve (2.59)da üyelik fonksiyonunun l’den büyük kuvvetlerinin olması ve üyelik derecelerinin sayısal olarak 0 ile 1 arasında olmasından dolayı, elde edilen yeni üyelik fonksiyonu Şekil 2.8’deki gibi olur.
Daraltma işlemi sonucunda bulanık kümede bulunan öğelerin üyelik derecelerinin tümünde azalma olur. Üyelik derecesi küçük olan bir öğenin daraltma işlemi sonucunda üyelik derecesi daha da küçülür.

İlgili Kaynaklar







single.php