İşçinin özen borcu ve özen borcunu ihlalinin hukuki sonuçları


















































































18
İşçinin sorumlu olduğu işi düzenleyen, sınırlandıran yasal kaynaklar veya mesleki normlar varsa işin bunlara uygun görülmesi gerekir. İşçi, duruma göre kendisine verilen yetkileri kullanmalı, yerine göre inisiyatif almalıdır. İşçi yetkisini aşmadan sorumluluklarını yerine getirmelidir. İşçi, işi gereği bir üçüncü kişinin vekaletini üstlenmişse bu vekaleti müvekkile sadakat ile yürütmesi özen borcunun konusunu teşkil edecektir. Kimi işlerde işçinin hızlı çalışarak çok iş üretmesi özenin göstergesi olabileceği gibi kimi işler bakımından işçiliğin ince ve titiz olması öne çıkar.
Sözleşme konusu iş esasen özen yükümünün içeriğini belirlemekle beraber, bu işin niteliği bazı durumlarda ortalama-vasat bir kişiden beklenebilecek özeni yukarı veya aşağı çekebilir.
İş vasıflı ise esas alınacak olan herhangi bir kişinin değil bu işin gerektirdiği bilgi, beceri ve tecrübeye sahip olduğu varsayılan uzman kişinin standartlarıdır. Söz konusu olan iş bir meslek ise bu mesleğin erbabı esas alınır.
İşin taşıdığı güçlük, zorluk, önem, incelik, risk ve tehlike daha yüksek bir özen gerektirebilir, bu nitelikte işler işçiden beklenecek özen ölçüsünün yüksek olmasına sebep olur; gıda güvenliği, insan sağlığı, hava taşımacılığı, yapı denetimi gibi işleri gören işçilerden (veteriner hekim, cerrah, pilot, kontrol mühendisi gibi) daha yoğun ve daha kuvvetli gayret ve itina beklenir. İşin taşıdığı güçlükler ve işveren bakımından önemi arasındaki denge, özen ölçüsünü belirlemede dikkate alınmalıdır27. İşçinin, sabah işe gelirken uğrayabileceği bir yere başka işleri varken öğlen sıcağında gidip dönmesinin beklenmesi ölçülü değilse de aynı işin aciliyet taşıması durumunda işçinin ertesi günü beklemeden o işi yetiştirmesi gerekir.
İşin niteliği belli oranda zarar veya kusur riskini taşıyorsa, olağan şartlar altında ortalama bir işçi ne kadar özen gösterirse göstersin bu oran nispetinde hata işlemesi veya gördüğü iş dolayısıyla zarar doğması normaldir; bu ölçüler içinde kalan kusurlu hareketler veya verilen zararlar hukuka aykırılık teşkil etmez. Bu tür işlerin bünyesinde bulunan kusur veya zarar potansiyeli işverenin sorumluluk alanında kalmakta, işletme rizikosu
27 İşin öneminin az olması durumunda ise özen yükümlülüğü zayıflar. Tandoğan, Özel Borç II syf.411 ve dipnot 17.



21. SAYFAYA BENZER SAYFALAR

tabs_sener_yagiz_191898 - Sayfa
...


21. SAYFA ICERIGI

18
İşçinin sorumlu olduğu işi düzenleyen, sınırlandıran yasal kaynaklar veya mesleki normlar varsa işin bunlara uygun görülmesi gerekir. İşçi, duruma göre kendisine verilen yetkileri kullanmalı, yerine göre inisiyatif almalıdır. İşçi yetkisini aşmadan sorumluluklarını yerine getirmelidir. İşçi, işi gereği bir üçüncü kişinin vekaletini üstlenmişse bu vekaleti müvekkile sadakat ile yürütmesi özen borcunun konusunu teşkil edecektir. Kimi işlerde işçinin hızlı çalışarak çok iş üretmesi özenin göstergesi olabileceği gibi kimi işler bakımından işçiliğin ince ve titiz olması öne çıkar.
Sözleşme konusu iş esasen özen yükümünün içeriğini belirlemekle beraber, bu işin niteliği bazı durumlarda ortalama-vasat bir kişiden beklenebilecek özeni yukarı veya aşağı çekebilir.
İş vasıflı ise esas alınacak olan herhangi bir kişinin değil bu işin gerektirdiği bilgi, beceri ve tecrübeye sahip olduğu varsayılan uzman kişinin standartlarıdır. Söz konusu olan iş bir meslek ise bu mesleğin erbabı esas alınır.
İşin taşıdığı güçlük, zorluk, önem, incelik, risk ve tehlike daha yüksek bir özen gerektirebilir, bu nitelikte işler işçiden beklenecek özen ölçüsünün yüksek olmasına sebep olur; gıda güvenliği, insan sağlığı, hava taşımacılığı, yapı denetimi gibi işleri gören işçilerden (veteriner hekim, cerrah, pilot, kontrol mühendisi gibi) daha yoğun ve daha kuvvetli gayret ve itina beklenir. İşin taşıdığı güçlükler ve işveren bakımından önemi arasındaki denge, özen ölçüsünü belirlemede dikkate alınmalıdır27. İşçinin, sabah işe gelirken uğrayabileceği bir yere başka işleri varken öğlen sıcağında gidip dönmesinin beklenmesi ölçülü değilse de aynı işin aciliyet taşıması durumunda işçinin ertesi günü beklemeden o işi yetiştirmesi gerekir.
İşin niteliği belli oranda zarar veya kusur riskini taşıyorsa, olağan şartlar altında ortalama bir işçi ne kadar özen gösterirse göstersin bu oran nispetinde hata işlemesi veya gördüğü iş dolayısıyla zarar doğması normaldir; bu ölçüler içinde kalan kusurlu hareketler veya verilen zararlar hukuka aykırılık teşkil etmez. Bu tür işlerin bünyesinde bulunan kusur veya zarar potansiyeli işverenin sorumluluk alanında kalmakta, işletme rizikosu
27 İşin öneminin az olması durumunda ise özen yükümlülüğü zayıflar. Tandoğan, Özel Borç II syf.411 ve dipnot 17.

İlgili Kaynaklar







single.php