İşçinin özen borcu ve özen borcunu ihlalinin hukuki sonuçları


















































































30
sebep olan unsurlardan biri bu ekonomik bağımlılıktır. Ancak ekonomik bağımlılık somut bir hizmet ilişkisinde fiilen çok zayıf kalabileceği gibi iş görenin hukuken bağımsız olduğu farklı türde iş görme edimli somut bir sözleşmede de iş gören bakımından fiilen çok kuvvetli olabilir. Hizmet ilişkilerini diğer emek temelli sözleşmelerden ayıran en önemli farklılık ekonomik bağımlılıktan ziyade işçinin işverene olan hukuki bağımlılığıdır.
e) KİŞİSELLİK UNSURU
Emek ve bağımlılık unsurları beraber mütalaa edildiğinde kişisellik unsurunun hizmet ilişkilerinde etkili olduğu anlaşılacaktır. Nitekim iş sözleşmesinin kuruluşunda, şartlarının oluşmasında, icrasında işçinin şahsiyeti önem taşır; işçinin kişiliği, mizacı, yetenekleri, bilgi ve tecrübesi, güvenilirliği gibi şahsiyetini oluşturan unsurlar istihdamında, ona verilen sorumluluk ve görevlerde, işverene karşı olan özen borcunun tespitinde, kendisine verilen talimatlarda, çalışma şartlarında gidilecek değişikliklerde ve benzeri hususlarda belirleyici olurlar.
Buna karşın hukuki ilişkinin esasında ve genel itibariyle fiili durumda, işçi bakımından işverenin niteliklerinden ziyade çalışma koşulları önem taşır. İş sözleşmelerinde işçinin mükellefiyetleri muayyen bir temel faaliyeti ve asli menfaati hedef alır ve bunlara bağlı olarak şekillenir, nitelik kazanır. İş görme ediminin karşılığı olan ayni ya da nakdi nitelikteki ücretin ise kimin tarafından ifa edildiği önem taşımaz. Bu son durum sebebiyle iş sözleşmesi işçi bakımından edim konusuna (iş, temel ve alt faaliyet, akdi menfaat) bağlı (intuitus rei) olarak şekillenir.
İşveren bakımından ise kişi (emeği sunan taraf) unsuru (intuitus personae) belirleyici rol oynar44. Bu son nitelik sebebiyle emek tahsisi borcunun devri, üçüncü kişilerce ifası, külli ya da cüzi intikali mümkün değildir. İş sözleşmesindeki kişisellik unsuru, bu unsurun hakim olduğu diğer hukuki ilişkilerin aksine mutlaktır; borcun bizzat borçlu tarafından ifa edilmesinde alacaklının menfaati bulunmadıkça borçlu borcunu şahsen ifaya mecbur değildir (BK m.67) genel kuralı ya da hilafı mukaveleden veya hal icabından anlaşılmadıkça işçi taahhüt ettiği şeyi kendisi yapmağa mecbur olup
44 İntuitus personae özelliği ve iş sözleşmesine ve fesih sebeplerine etkisi hakkında; Güzel, Seminer 2004 syf.42-44



33. SAYFAYA BENZER SAYFALAR

tabs_sener_yagiz_191898 - Sayfa
...


33. SAYFA ICERIGI

30
sebep olan unsurlardan biri bu ekonomik bağımlılıktır. Ancak ekonomik bağımlılık somut bir hizmet ilişkisinde fiilen çok zayıf kalabileceği gibi iş görenin hukuken bağımsız olduğu farklı türde iş görme edimli somut bir sözleşmede de iş gören bakımından fiilen çok kuvvetli olabilir. Hizmet ilişkilerini diğer emek temelli sözleşmelerden ayıran en önemli farklılık ekonomik bağımlılıktan ziyade işçinin işverene olan hukuki bağımlılığıdır.
e) KİŞİSELLİK UNSURU
Emek ve bağımlılık unsurları beraber mütalaa edildiğinde kişisellik unsurunun hizmet ilişkilerinde etkili olduğu anlaşılacaktır. Nitekim iş sözleşmesinin kuruluşunda, şartlarının oluşmasında, icrasında işçinin şahsiyeti önem taşır; işçinin kişiliği, mizacı, yetenekleri, bilgi ve tecrübesi, güvenilirliği gibi şahsiyetini oluşturan unsurlar istihdamında, ona verilen sorumluluk ve görevlerde, işverene karşı olan özen borcunun tespitinde, kendisine verilen talimatlarda, çalışma şartlarında gidilecek değişikliklerde ve benzeri hususlarda belirleyici olurlar.
Buna karşın hukuki ilişkinin esasında ve genel itibariyle fiili durumda, işçi bakımından işverenin niteliklerinden ziyade çalışma koşulları önem taşır. İş sözleşmelerinde işçinin mükellefiyetleri muayyen bir temel faaliyeti ve asli menfaati hedef alır ve bunlara bağlı olarak şekillenir, nitelik kazanır. İş görme ediminin karşılığı olan ayni ya da nakdi nitelikteki ücretin ise kimin tarafından ifa edildiği önem taşımaz. Bu son durum sebebiyle iş sözleşmesi işçi bakımından edim konusuna (iş, temel ve alt faaliyet, akdi menfaat) bağlı (intuitus rei) olarak şekillenir.
İşveren bakımından ise kişi (emeği sunan taraf) unsuru (intuitus personae) belirleyici rol oynar44. Bu son nitelik sebebiyle emek tahsisi borcunun devri, üçüncü kişilerce ifası, külli ya da cüzi intikali mümkün değildir. İş sözleşmesindeki kişisellik unsuru, bu unsurun hakim olduğu diğer hukuki ilişkilerin aksine mutlaktır; borcun bizzat borçlu tarafından ifa edilmesinde alacaklının menfaati bulunmadıkça borçlu borcunu şahsen ifaya mecbur değildir (BK m.67) genel kuralı ya da hilafı mukaveleden veya hal icabından anlaşılmadıkça işçi taahhüt ettiği şeyi kendisi yapmağa mecbur olup
44 İntuitus personae özelliği ve iş sözleşmesine ve fesih sebeplerine etkisi hakkında; Güzel, Seminer 2004 syf.42-44

İlgili Kaynaklar







single.php