İşçinin özen borcu ve özen borcunu ihlalinin hukuki sonuçları


















































































31
başkasına devredemez (BK m.320/f.1) özel hükmü iş sözleşmesindeki kişisellik unsurunu açıklamaya yeterli gelmez. İş sözleşmesinde asli borç olan emek insan şahsiyetinin bir parçasıdır, sözleşmeye konu olan her emek doğrudan ait olduğu şahıs bakımından sonuç doğurur. Diğer iş görme sözleşmelerinin aksine edim konusu ne bir eserdir ne de bir işin yürütümüdür, doğrudan emeğin kendisidir, her emek de muayyen bir şahsa özgüdür; emeğin tahsisi adeta ferdiyle muayyen bir borçtur. Diğer yandan, taraflar arası güven ilişkisi, dinlenme ve izin hakları, işverenin gözetim, denetim, koruma yükümlülükleri ile ilgili aldığı tedbirler esas itibariyle müşahhas işçiye bağlıdır. Yine hukukun işçiyi korumaya yönelik getirdiği sözleşmeye ilişkin hükümler ve sosyal güvenlik, toplu iş hukuku, bireysel iş hukuku gibi işçileri kamu hukuku korumasına alan mevzuat müşahhas, somut işçileri hedef almaktadır. Bu sebeplerle işverene tahsis edilen her münferit emek ayrı bir hukuki ilişki meydana getirir.
İşveren, aralarında sözleşme ilişkisi bulunan işçisinden başkasının hizmetini, işbu işçinin yerine geçmek üzere kabul ederse belki işçi ifa borcundan muvafakatin kapsamı içinde ve bu süre boyunca kurtulur, ama işçinin yerini alan yeni emek sahibi ile de işveren arasında ayrı bir sözleşme kurulmuş olur45. Bu süre boyunca da önceki işçi ile işveren arasındaki sözleşme durumdan aksi anlaşılmıyorsa askıda kalır.
İşçi hizmeti ifa sırasında yardımcı şahıs kullandığı takdirde dahi bu yardımcı şahıs ile işveren arasında bir hukuki ilişki mevcut olabilir; ancak bu hukuki ilişkinin sözleşme niteliğini kazanabilmesi için yardımcı olarak kullanılan kişi ile işverenin iradelerinin esaslı unsurlar bakımından birleşmesi ve böyle bir hizmet ilişkisini hedef alması gerekir; eğer işveren, işçisine böyle bir yardımcı kullanması, seçmesi için yetki vermişse ya da bu somut durumdan anlaşılıyorsa, temsil yetkisine sahip işçinin iradesi işverenin iradesi kabul edilecektir46; yine de bir sözleşmeden bahsedilemiyorsa bu durumda şartları mevcutsa işverenin genel hükümlerden ve özellikle haksız fiilden, sebepsiz zenginleşmeden doğan sorumluluğuna başvurulabilecektir. İşçi, işverenin rızası hilafına yardımcı tutmuşsa, bu başlı başına sözleşmenin şahsen ifası
45 Süzek, İş, syf.265-266 46 Aksi görüşte, Süzek, İş, syf.266; . taraflar . ifa yardımcısının kullanılmasını kararlaştırmış olabilirler. Bu durumda ifa yardımcısı ile işveren arasında bir iş akdi kurulmuş sayılmaz.



34. SAYFAYA BENZER SAYFALAR

tabs_sener_yagiz_191898 - Sayfa
...


34. SAYFA ICERIGI

31
başkasına devredemez (BK m.320/f.1) özel hükmü iş sözleşmesindeki kişisellik unsurunu açıklamaya yeterli gelmez. İş sözleşmesinde asli borç olan emek insan şahsiyetinin bir parçasıdır, sözleşmeye konu olan her emek doğrudan ait olduğu şahıs bakımından sonuç doğurur. Diğer iş görme sözleşmelerinin aksine edim konusu ne bir eserdir ne de bir işin yürütümüdür, doğrudan emeğin kendisidir, her emek de muayyen bir şahsa özgüdür; emeğin tahsisi adeta ferdiyle muayyen bir borçtur. Diğer yandan, taraflar arası güven ilişkisi, dinlenme ve izin hakları, işverenin gözetim, denetim, koruma yükümlülükleri ile ilgili aldığı tedbirler esas itibariyle müşahhas işçiye bağlıdır. Yine hukukun işçiyi korumaya yönelik getirdiği sözleşmeye ilişkin hükümler ve sosyal güvenlik, toplu iş hukuku, bireysel iş hukuku gibi işçileri kamu hukuku korumasına alan mevzuat müşahhas, somut işçileri hedef almaktadır. Bu sebeplerle işverene tahsis edilen her münferit emek ayrı bir hukuki ilişki meydana getirir.
İşveren, aralarında sözleşme ilişkisi bulunan işçisinden başkasının hizmetini, işbu işçinin yerine geçmek üzere kabul ederse belki işçi ifa borcundan muvafakatin kapsamı içinde ve bu süre boyunca kurtulur, ama işçinin yerini alan yeni emek sahibi ile de işveren arasında ayrı bir sözleşme kurulmuş olur45. Bu süre boyunca da önceki işçi ile işveren arasındaki sözleşme durumdan aksi anlaşılmıyorsa askıda kalır.
İşçi hizmeti ifa sırasında yardımcı şahıs kullandığı takdirde dahi bu yardımcı şahıs ile işveren arasında bir hukuki ilişki mevcut olabilir; ancak bu hukuki ilişkinin sözleşme niteliğini kazanabilmesi için yardımcı olarak kullanılan kişi ile işverenin iradelerinin esaslı unsurlar bakımından birleşmesi ve böyle bir hizmet ilişkisini hedef alması gerekir; eğer işveren, işçisine böyle bir yardımcı kullanması, seçmesi için yetki vermişse ya da bu somut durumdan anlaşılıyorsa, temsil yetkisine sahip işçinin iradesi işverenin iradesi kabul edilecektir46; yine de bir sözleşmeden bahsedilemiyorsa bu durumda şartları mevcutsa işverenin genel hükümlerden ve özellikle haksız fiilden, sebepsiz zenginleşmeden doğan sorumluluğuna başvurulabilecektir. İşçi, işverenin rızası hilafına yardımcı tutmuşsa, bu başlı başına sözleşmenin şahsen ifası
45 Süzek, İş, syf.265-266 46 Aksi görüşte, Süzek, İş, syf.266; . taraflar . ifa yardımcısının kullanılmasını kararlaştırmış olabilirler. Bu durumda ifa yardımcısı ile işveren arasında bir iş akdi kurulmuş sayılmaz.

İlgili Kaynaklar







single.php