İşçinin özen borcu ve özen borcunu ihlalinin hukuki sonuçları


















































































38
yerine getirilmemesi, kaçınılması gereken ticari, mesleki riskleri almak, inisiyatif kullanamama, çabuk karar alamama işini kaytarma. Doğrudan dış veya iç özen ihlali tespit edilememekle beraber işçinin ifa ettiği faaliyetin sonucu, özen ile ifadan beklenen neticeden daha aşağıysa, sonuç özen ihlalinin göstergesi olmaktadır; emsal işi görenlerden ortalama olarak daha az verimli çalışmak, önceden gösterilen mutat verimden sapma, işverenin çizdiği performans hedef veya tanımlarını yakalayamama, yeterli performans ve çalışmayı göstermeme, işleri geciktirme, müşterilerin memnuniyetinin azalması, müşterilerden ve amirlerden gelen şikayetler, sorumlu olunan işlerin temel faaliyetin menfaatine uygun olarak tamamlanamaması, yapılan işlerde görülen hataların kabul edilebilirin üstüne çıkması. İlkinde davranış ve özenin kusurlu ihlali ön plana çıkarken, ikincisi ile yetersizlik ve özenin kusursuz ihlali ön plana çıkmaktadır.
İşveren, temel faaliyet ve emek üzerindeki geniş hak ve yetkilerini kullanarak işçinin ifa keyfiyetini takip ve tespit edebilir. Ancak, işçinin mesleki vasıf ve bilgisi, uzmanlığı için istihdam edildiği işlerde veya işçinin geniş inisiyatife sahip olduğu, özellikle vekalete dayanan işlerde işverenin bilinci çoğunlukla işin iyi surette yürütülüyor veya kötü surette yürütülmüyor olmasıyla sınırlı kalmaktadır; zaten takibi güç veya mesleki, teknik bilgi gerektiren bu tür faaliyetlere işverenin gereği gibi vakıf olması, üçüncü kişilere denetlettirmesi ekseriyetle beklenemez. Yine bu tür faaliyetlerde, talimat ve denetim hakkının işlevi, yönetim hakkının fiilen kullanımı sınırlı kaldığından, işin neticesinde işverenin katkısı, kusuru da sınırlı kalmaktadır.
Buna karşın, başta vasıfsız işler olmak üzere, işçinin faaliyetinin, ağırlıklı olarak temel faaliyetin akışı içinde ve yönetim hakkının etkisinde, özellikle talimatlarla şekillendiği, ifa edildiği, yürüdüğü durumlarda işverenin gözetme, denetim, talimat verme, uyarma yükümleri, iş görme ve özen borcunda, dolayısıyla hukuka aykırılık ve kusur unsurunun belirlenmesinde etkili olmaktadır. Bu muhtevadaki işlerde işçi, verilen genel nitelikteki bir talimatı aksatmış, yerine getirmemişse kusur derecesi (basit unutkanlık, savsama, kasıt) netleşmediği gibi çoğunlukla hukuka aykırılıktan dönmek mümkün ve menfaat kaybı yoktur; temerrüdün hafif kusura veya haklı bir mazerete dayanmadığının netleşmesi, fesih hakkının hukuki, sosyal gayesinden



42. SAYFAYA BENZER SAYFALAR

tabs_sener_yagiz_191898 - Sayfa
...


42. SAYFA ICERIGI

38
yerine getirilmemesi, kaçınılması gereken ticari, mesleki riskleri almak, inisiyatif kullanamama, çabuk karar alamama işini kaytarma. Doğrudan dış veya iç özen ihlali tespit edilememekle beraber işçinin ifa ettiği faaliyetin sonucu, özen ile ifadan beklenen neticeden daha aşağıysa, sonuç özen ihlalinin göstergesi olmaktadır; emsal işi görenlerden ortalama olarak daha az verimli çalışmak, önceden gösterilen mutat verimden sapma, işverenin çizdiği performans hedef veya tanımlarını yakalayamama, yeterli performans ve çalışmayı göstermeme, işleri geciktirme, müşterilerin memnuniyetinin azalması, müşterilerden ve amirlerden gelen şikayetler, sorumlu olunan işlerin temel faaliyetin menfaatine uygun olarak tamamlanamaması, yapılan işlerde görülen hataların kabul edilebilirin üstüne çıkması. İlkinde davranış ve özenin kusurlu ihlali ön plana çıkarken, ikincisi ile yetersizlik ve özenin kusursuz ihlali ön plana çıkmaktadır.
İşveren, temel faaliyet ve emek üzerindeki geniş hak ve yetkilerini kullanarak işçinin ifa keyfiyetini takip ve tespit edebilir. Ancak, işçinin mesleki vasıf ve bilgisi, uzmanlığı için istihdam edildiği işlerde veya işçinin geniş inisiyatife sahip olduğu, özellikle vekalete dayanan işlerde işverenin bilinci çoğunlukla işin iyi surette yürütülüyor veya kötü surette yürütülmüyor olmasıyla sınırlı kalmaktadır; zaten takibi güç veya mesleki, teknik bilgi gerektiren bu tür faaliyetlere işverenin gereği gibi vakıf olması, üçüncü kişilere denetlettirmesi ekseriyetle beklenemez. Yine bu tür faaliyetlerde, talimat ve denetim hakkının işlevi, yönetim hakkının fiilen kullanımı sınırlı kaldığından, işin neticesinde işverenin katkısı, kusuru da sınırlı kalmaktadır.
Buna karşın, başta vasıfsız işler olmak üzere, işçinin faaliyetinin, ağırlıklı olarak temel faaliyetin akışı içinde ve yönetim hakkının etkisinde, özellikle talimatlarla şekillendiği, ifa edildiği, yürüdüğü durumlarda işverenin gözetme, denetim, talimat verme, uyarma yükümleri, iş görme ve özen borcunda, dolayısıyla hukuka aykırılık ve kusur unsurunun belirlenmesinde etkili olmaktadır. Bu muhtevadaki işlerde işçi, verilen genel nitelikteki bir talimatı aksatmış, yerine getirmemişse kusur derecesi (basit unutkanlık, savsama, kasıt) netleşmediği gibi çoğunlukla hukuka aykırılıktan dönmek mümkün ve menfaat kaybı yoktur; temerrüdün hafif kusura veya haklı bir mazerete dayanmadığının netleşmesi, fesih hakkının hukuki, sosyal gayesinden

İlgili Kaynaklar







single.php