İşçinin özen borcu ve özen borcunu ihlalinin hukuki sonuçları


















































































41
Tazminat hakkı, mevcut durumda meydana gelen halihazırdaki olumsuzluğun düzeltilmesini, eski halin ihyasını amaçlamaktaysa da, özen ihlalinin sebep olduğu halihazırda devam eden veya ileriye yönelik devam edeceği ya da tekrarlanacağı riski taşıyan olumsuzluğun işverene veya temel faaliyete zarar vermesini önlemekten, işverenin sözleşmeyi devam ettirmekle üstlenmek zorunda kalacağı makul ölçünün üstündeki güçlük veya riskten kurtulmasını sağlamaktan uzaktır. Özen ihlalinin işveren aleyhine sebep olduğu akdi olumsuzlukları ya da işverenin işçinin ifa kabiliyetine olan güven kaybını veya sözleşmenin devamına yaptığı olumsuz tesirin neticelerini karşılayacak en köklü sonucu iş sözleşmesinin sona ermesi veya işverence sona erdirilmesidir.
2) İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ İHTİMALİ
İş sözleşmeleri sürekli edimli borç ilişkileri olmakla ani edimli sözleşmelerin tersine ifa ile sözleşme amacı tamam olmamakta, aksine ifanın devamlılığı (istikrar unsuru) sözleşmeden beklenen menfaatleri temin etmektedir10. Ancak sözleşmenin kurulması kadar sona ermesi de taraflar bakımından bir ihtiyaç, bir gereklilik, her şeyden önce bir hak olarak karşımıza çıkmaktadır; nitekim irade serbestisi ve hukuki güvenlik sadece sözleşmenin kurulması ve icrası aşamalarında değil, sonlandırılması, tasfiyesi aşamalarında da söz konusudur. Ani edimli sözleşmelerde taraflar tam ifanın hukuki ilişkinin sonunu getireceğini, beklenen menfaatin yerine gelmesi ile herhangi bir başka hukuki olaya ya da işleme gerek kalmadan o münferit borç ve borç ilişkisinden kurtulacaklarını bilirler. Sürekli edimli borç ilişkilerinde ise ifa tarafları hukuki bağımlılıktan kurtarmadığından başka bir harici hukuki olaya ya da işleme ihtiyaç vardır. Özen borcunun ihlalinin iş sözleşmesinin sona ermesinde oynayabileceği rolleri her ihtimal bakımından ayrı ayrı incelemek gerekir.
Tarafların katılımı olmadan gerçekleşen bir hukuki olayla hukuki ilişki kendiliğinden sona erebilir. Kendiliğinden sona erme hallerinde sonradan meydana gelen olay sözleşmeyi konusuz bırakmaktadır. İşçinin ölümü11 sözleşmenin karşılıklı edimlerinden biri olan emek unsurunun ve taraflardan
10 Sürekli edimli borç ilişkilerinde istikrar unsuru hakkında; Seliçi, Sürekli syf.32-34 11 İşçinin ölümünün iş sözleşmesine tesiri hakkında; Süzek, İş syf.397, Seliçi, Sürekli syf.81



45. SAYFAYA BENZER SAYFALAR

tabs_sener_yagiz_191898 - Sayfa
...


45. SAYFA ICERIGI

41
Tazminat hakkı, mevcut durumda meydana gelen halihazırdaki olumsuzluğun düzeltilmesini, eski halin ihyasını amaçlamaktaysa da, özen ihlalinin sebep olduğu halihazırda devam eden veya ileriye yönelik devam edeceği ya da tekrarlanacağı riski taşıyan olumsuzluğun işverene veya temel faaliyete zarar vermesini önlemekten, işverenin sözleşmeyi devam ettirmekle üstlenmek zorunda kalacağı makul ölçünün üstündeki güçlük veya riskten kurtulmasını sağlamaktan uzaktır. Özen ihlalinin işveren aleyhine sebep olduğu akdi olumsuzlukları ya da işverenin işçinin ifa kabiliyetine olan güven kaybını veya sözleşmenin devamına yaptığı olumsuz tesirin neticelerini karşılayacak en köklü sonucu iş sözleşmesinin sona ermesi veya işverence sona erdirilmesidir.
2) İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ İHTİMALİ
İş sözleşmeleri sürekli edimli borç ilişkileri olmakla ani edimli sözleşmelerin tersine ifa ile sözleşme amacı tamam olmamakta, aksine ifanın devamlılığı (istikrar unsuru) sözleşmeden beklenen menfaatleri temin etmektedir10. Ancak sözleşmenin kurulması kadar sona ermesi de taraflar bakımından bir ihtiyaç, bir gereklilik, her şeyden önce bir hak olarak karşımıza çıkmaktadır; nitekim irade serbestisi ve hukuki güvenlik sadece sözleşmenin kurulması ve icrası aşamalarında değil, sonlandırılması, tasfiyesi aşamalarında da söz konusudur. Ani edimli sözleşmelerde taraflar tam ifanın hukuki ilişkinin sonunu getireceğini, beklenen menfaatin yerine gelmesi ile herhangi bir başka hukuki olaya ya da işleme gerek kalmadan o münferit borç ve borç ilişkisinden kurtulacaklarını bilirler. Sürekli edimli borç ilişkilerinde ise ifa tarafları hukuki bağımlılıktan kurtarmadığından başka bir harici hukuki olaya ya da işleme ihtiyaç vardır. Özen borcunun ihlalinin iş sözleşmesinin sona ermesinde oynayabileceği rolleri her ihtimal bakımından ayrı ayrı incelemek gerekir.
Tarafların katılımı olmadan gerçekleşen bir hukuki olayla hukuki ilişki kendiliğinden sona erebilir. Kendiliğinden sona erme hallerinde sonradan meydana gelen olay sözleşmeyi konusuz bırakmaktadır. İşçinin ölümü11 sözleşmenin karşılıklı edimlerinden biri olan emek unsurunun ve taraflardan
10 Sürekli edimli borç ilişkilerinde istikrar unsuru hakkında; Seliçi, Sürekli syf.32-34 11 İşçinin ölümünün iş sözleşmesine tesiri hakkında; Süzek, İş syf.397, Seliçi, Sürekli syf.81

İlgili Kaynaklar







single.php