İşçinin özen borcu ve özen borcunu ihlalinin hukuki sonuçları


















































































59
Fesih hakkının doğduğunu düşünen işverenin fesih sebebini tespit etmesi, böyle bir sebep yoksa ya da fesihten başka tedbirlerin fesihten beklenen menfaati temin edeceği anlaşılıyorsa fesihten vazgeçmesi, aksi halde fesih sebebinin niteliğine uyan fesih müessesesini seçerek hukuka ve usule uygun şekilde iş ilişkisini sonlandırması gerekir. Fesih sebebi ister haklı sebep ister meşru-geçerli sebep olsun iş sözleşmesinin devamı bakımından bir ifa engeli teşkil ederek sözleşmenin başındaki menfaat dengesinin işveren aleyhine bozulmasına, işlem temelinin çökmesine, sözleşmeden beklenen maksadın elde edilmesinin makul ölçülerin üstünde zora girmesine, sözleşmeye devamın makul ölçüler içinde işverenden beklenilmez olmasına yol açmaktadırlar.
4857 sayılı İş Kanunu m.18 ile yasal genel sebepler öngörmüş, bu genel sebepler içinde kabul edilebilecek somut sebeplerin geçerli fesih müessesesi bakımından meşru gerekçe olabileceğini, bunların dışındaki ve hele de İK m.18/f.3de sayılan gerekçelerle veya gerekçe olmaksızın yapılan fesihlerin geçerli olmayacağını, bir başka deyişle hüküm doğurmayacağını hükme bağlamıştır. İşveren, iş güvenceli sistemde işletme yararı bakımından gerekli, ciddi, önemli, makul nitelikte ifa engellerine dayanmak, fesih için BK m.344 ve İK m.25 anlamında haklı veya İK m.18 anlamında geçerli bir sebebi esas almak zorundadır. Kanun, geçerli sebepleri iki kaynağa bağlamaktadır: temel faaliyet ve emek. İşveren, ya işletmenin, işyerinin veya işletmenin gereklerine ya da işçinin yeterliliği veya davranışlarına bağlı bir sebebe dayanacaktır (İK m.18).
İşletme gerekleri40 kavramı, temel faaliyetin devamlılığı, verimliliği, asli menfaatin sağlanması ile ilgilidir. İşletme gereklerine dayanan fesihlerde işveren, iş gücü fazlasına dayanmakta, işverenin, feshe maruz kalan işçinin münferiden veya temel faaliyetin genelindeki istihdam fazlasından dolayı emeğine ihtiyacı kalmamaktadır. İhtiyacın kalmaması iki temel kaynağa bağlı olarak ortaya çıkmaktadır; biri işletmenin uğradığı ekonomik, üretimle ilgili geçici sayılamayacak güçlükler, işletme riskleri ki bunlar işletme dışından kaynaklanan sebepler olup ya üretimin, emek ihtiyacının düşmesine yol açar ya da işvereni bu yönde karar almaya zorlar ve diğeri işletme verimliliğinin
40 İşletme gereklerinin geçerli sebep olması hakkında; Güzel, Seminer 2004 syf.58-60



63. SAYFAYA BENZER SAYFALAR

tabs_sener_yagiz_191898 - Sayfa
...


63. SAYFA ICERIGI

59
Fesih hakkının doğduğunu düşünen işverenin fesih sebebini tespit etmesi, böyle bir sebep yoksa ya da fesihten başka tedbirlerin fesihten beklenen menfaati temin edeceği anlaşılıyorsa fesihten vazgeçmesi, aksi halde fesih sebebinin niteliğine uyan fesih müessesesini seçerek hukuka ve usule uygun şekilde iş ilişkisini sonlandırması gerekir. Fesih sebebi ister haklı sebep ister meşru-geçerli sebep olsun iş sözleşmesinin devamı bakımından bir ifa engeli teşkil ederek sözleşmenin başındaki menfaat dengesinin işveren aleyhine bozulmasına, işlem temelinin çökmesine, sözleşmeden beklenen maksadın elde edilmesinin makul ölçülerin üstünde zora girmesine, sözleşmeye devamın makul ölçüler içinde işverenden beklenilmez olmasına yol açmaktadırlar.
4857 sayılı İş Kanunu m.18 ile yasal genel sebepler öngörmüş, bu genel sebepler içinde kabul edilebilecek somut sebeplerin geçerli fesih müessesesi bakımından meşru gerekçe olabileceğini, bunların dışındaki ve hele de İK m.18/f.3de sayılan gerekçelerle veya gerekçe olmaksızın yapılan fesihlerin geçerli olmayacağını, bir başka deyişle hüküm doğurmayacağını hükme bağlamıştır. İşveren, iş güvenceli sistemde işletme yararı bakımından gerekli, ciddi, önemli, makul nitelikte ifa engellerine dayanmak, fesih için BK m.344 ve İK m.25 anlamında haklı veya İK m.18 anlamında geçerli bir sebebi esas almak zorundadır. Kanun, geçerli sebepleri iki kaynağa bağlamaktadır: temel faaliyet ve emek. İşveren, ya işletmenin, işyerinin veya işletmenin gereklerine ya da işçinin yeterliliği veya davranışlarına bağlı bir sebebe dayanacaktır (İK m.18).
İşletme gerekleri40 kavramı, temel faaliyetin devamlılığı, verimliliği, asli menfaatin sağlanması ile ilgilidir. İşletme gereklerine dayanan fesihlerde işveren, iş gücü fazlasına dayanmakta, işverenin, feshe maruz kalan işçinin münferiden veya temel faaliyetin genelindeki istihdam fazlasından dolayı emeğine ihtiyacı kalmamaktadır. İhtiyacın kalmaması iki temel kaynağa bağlı olarak ortaya çıkmaktadır; biri işletmenin uğradığı ekonomik, üretimle ilgili geçici sayılamayacak güçlükler, işletme riskleri ki bunlar işletme dışından kaynaklanan sebepler olup ya üretimin, emek ihtiyacının düşmesine yol açar ya da işvereni bu yönde karar almaya zorlar ve diğeri işletme verimliliğinin
40 İşletme gereklerinin geçerli sebep olması hakkında; Güzel, Seminer 2004 syf.58-60

İlgili Kaynaklar







single.php