İşçinin özen borcu ve özen borcunu ihlalinin hukuki sonuçları


















































































65
aykırılıktan bahsedebilmemiz gerekir; özen ölçüsü dahilinde bir hukuka aykırılık veya kusur bulunmuyorsa ihlal ve ifa engelinden bahsedilemez53.
Özen ihlalinin somut durumun getirdiği tesadüfi, insani yetmezliklere bağlı geçici bir durum olmaması gerekir54. Her işçinin ara sıra ya da nadiren işlemesi mümkün hafif kusurlu ifa zaafları olağan, affedilebilir ve işletme riski dahilinde kabul edilebilir; işveren bir başka işçiyi de istihdam etse bu tür ihlallerin ortaya çıkması her zaman mümkündür55.
İfa engelinin fesih hakkı kullanıldığı sırada geçerliliğini koruyor olması gerekir; ihlalden sonra uzun bir süre geçmiş ve ihlalin tekrar ihtimali de görülmüyorsa, ileriye dönük olarak tehdit oluşturmayan bir ihlali işverenin fesih hakkına esas alması kabul edilemez. Nitekim bu takdirde fesih hakkına dayanak alınabilecek üstün menfaat, sözleşme üzerindeki etkisini, varlığını, geçerliliğini kaybetmiştir.
Haklı-geçerli sebep ayırımında esas olarak çekilmezlik beklenilmezlik kıstası yol gösterecektir. Bir başka ifadeyle diyebiliriz ki ifa engelinin ağırlığı ve işlem temeline olumsuz etkisi, hukuki niteliğinin tespitinde esas alınır.
İhlalin ağırlığını belirleyen öncelikli husus işçinin kusurunun, kınanırlık durumunun derecesidir. İşçi, en basit, asgari, ama esaslı özen ölçüsünü yerine getirmediği takdirde kusuru ağırdır56; ağır kusur işverenin işçiye, onun ifa kabiliyetine olan güvenini yıkar ve haklı sebep teşkil eder. Kasıt ve savsama (şuurlu ihmal) ve ağır ihmal ile özen borcu ağır surette ihlal edilmiş olur. İşçinin yerine getirmediği özen bu derece aşikar57 ve kınanır değilse kusur hafif ve ihlal geçerli sebep kabul edilir. Olağan, makul ölçüler içinde ve
53 İşçiye yüklenebilecek özen ölçüsü işin niteliğine göre yetersiz kalırsa bu noktada yetersizlik fesih sebebi ortaya çıkmaktadır. Ancak bu yetersizlik, işverenin sorumluluk alanında kabul edilebilecek işin niteliğindeki değişmeden kaynaklanıyorsa işverenin fesihten önce eski menfaat dengesini kurmaya yönelik esaslı değişiklik, mesleki eğitim gibi çareleri araştırması, son safhada başka makul çare hayata geçirilemeyecekse feshe başvurması gerekir. 54 Süreklilik göstermeyen işçinin hastalık, ailevi sorunlar veya mevsimsel koşullara bağlı olarak ortaya çıkan geçici nitelikteki verim düşüklüğü geçerli neden olarak kabul edilmeyebilir. UzunÇelik, Seminer syf.78 55 İşçiye veya işletmeye ilişkin aksaklıklar her zaman ortaya çıkabilir ve sürekli borç ilişkisine giren işveren, işletmesel riskleri baştan itibaren göze alır. Tipik işletme riskine işveren katlanmak zorunda olduğundan, geçici ifa engelinde fesih hakkı doğmaz. Bu nedenle, işverenin fesih hakkının doğumu için ön koşul ifayı kabul engelinin sürekli olmasıdır. Engin, İşletme syf.46 56 Tekinay, Borçlar syf. 495 57 Tekinay, Borçlar syf. 496



69. SAYFAYA BENZER SAYFALAR

tabs_sener_yagiz_191898 - Sayfa
...


69. SAYFA ICERIGI

65
aykırılıktan bahsedebilmemiz gerekir; özen ölçüsü dahilinde bir hukuka aykırılık veya kusur bulunmuyorsa ihlal ve ifa engelinden bahsedilemez53.
Özen ihlalinin somut durumun getirdiği tesadüfi, insani yetmezliklere bağlı geçici bir durum olmaması gerekir54. Her işçinin ara sıra ya da nadiren işlemesi mümkün hafif kusurlu ifa zaafları olağan, affedilebilir ve işletme riski dahilinde kabul edilebilir; işveren bir başka işçiyi de istihdam etse bu tür ihlallerin ortaya çıkması her zaman mümkündür55.
İfa engelinin fesih hakkı kullanıldığı sırada geçerliliğini koruyor olması gerekir; ihlalden sonra uzun bir süre geçmiş ve ihlalin tekrar ihtimali de görülmüyorsa, ileriye dönük olarak tehdit oluşturmayan bir ihlali işverenin fesih hakkına esas alması kabul edilemez. Nitekim bu takdirde fesih hakkına dayanak alınabilecek üstün menfaat, sözleşme üzerindeki etkisini, varlığını, geçerliliğini kaybetmiştir.
Haklı-geçerli sebep ayırımında esas olarak çekilmezlik beklenilmezlik kıstası yol gösterecektir. Bir başka ifadeyle diyebiliriz ki ifa engelinin ağırlığı ve işlem temeline olumsuz etkisi, hukuki niteliğinin tespitinde esas alınır.
İhlalin ağırlığını belirleyen öncelikli husus işçinin kusurunun, kınanırlık durumunun derecesidir. İşçi, en basit, asgari, ama esaslı özen ölçüsünü yerine getirmediği takdirde kusuru ağırdır56; ağır kusur işverenin işçiye, onun ifa kabiliyetine olan güvenini yıkar ve haklı sebep teşkil eder. Kasıt ve savsama (şuurlu ihmal) ve ağır ihmal ile özen borcu ağır surette ihlal edilmiş olur. İşçinin yerine getirmediği özen bu derece aşikar57 ve kınanır değilse kusur hafif ve ihlal geçerli sebep kabul edilir. Olağan, makul ölçüler içinde ve
53 İşçiye yüklenebilecek özen ölçüsü işin niteliğine göre yetersiz kalırsa bu noktada yetersizlik fesih sebebi ortaya çıkmaktadır. Ancak bu yetersizlik, işverenin sorumluluk alanında kabul edilebilecek işin niteliğindeki değişmeden kaynaklanıyorsa işverenin fesihten önce eski menfaat dengesini kurmaya yönelik esaslı değişiklik, mesleki eğitim gibi çareleri araştırması, son safhada başka makul çare hayata geçirilemeyecekse feshe başvurması gerekir. 54 Süreklilik göstermeyen işçinin hastalık, ailevi sorunlar veya mevsimsel koşullara bağlı olarak ortaya çıkan geçici nitelikteki verim düşüklüğü geçerli neden olarak kabul edilmeyebilir. UzunÇelik, Seminer syf.78 55 İşçiye veya işletmeye ilişkin aksaklıklar her zaman ortaya çıkabilir ve sürekli borç ilişkisine giren işveren, işletmesel riskleri baştan itibaren göze alır. Tipik işletme riskine işveren katlanmak zorunda olduğundan, geçici ifa engelinde fesih hakkı doğmaz. Bu nedenle, işverenin fesih hakkının doğumu için ön koşul ifayı kabul engelinin sürekli olmasıdır. Engin, İşletme syf.46 56 Tekinay, Borçlar syf. 495 57 Tekinay, Borçlar syf. 496

İlgili Kaynaklar







single.php