7
Sideritis cinsi ülkemizde 54 tür ve tür altı takson ile temsil edilmektedir (Huber-Morath 1982, Davis ve ark. 1988, Duman ve ark. 1988, Aytaç ve Aksoy 2000). Türkiye florasının 7. cildinde Sideritis cinsinin 38 türü bulunurken (HuberMorath 1982), bu sayı 10. ciltte S. huber-morathii Grenter & Burdet ve S. athoa Papanikolaou & Kokkini türlerinin ilavesi ile 40a (Davis ve ark. 1988), 11. ciltte S. akmanii Aytaç, Ekinci&Dönmez, S. gulendamiae H. Duman & Karavelioğulları, S. scardica Griseb. ssp. scardica, S. caesarea H. Duman, Aytaç & Başer, S. vuralii H. Duman & Başer türlerinin ilavesi ile 45e (Duman ve ark. 1988) ve son olarak yayınlanan S. öztürkii Z. Aytaç & Aksoy ile 46ya ulaşmıştır (Aytaç ve Aksoy 2000). Bununla birlikte, yeni tür S. aytacii H. Duman & P. Şahin yayına hazırlanmış ancak henüz yayınlanmamıştır. Bu türün ilavesi ile birlikte Sideritis cinsinin ülkemizdeki toplam tür sayısı 47ye, takson sayısı ise 54e ulaşmış olacaktır.
Sideritis L. cinsinin 54 taksonunun 41i endemiktir. Sideritis cinsinin sahip olduğu bu yüksek endemizm oranı nedeniyle ülkemiz bu cinsin iki esas gen merkezinden biridir. Sideritis L. cinsinin diğer gen merkezi Sideritis seksiyonuna ait yaklaşık 50 türün bulunduğu Güneybatı Avrupadaki Iberian Peninsula bölgesidir (Kırımer ve ark. 2001). Sideritis L. cinsinin ismi Yunanca kökenli bir kelime olan ve demir anlamına gelen siderosdan gelmektedir. Bu isim bu cinse ait bitkilerin yaraları iyileştirme özelliğinden dolayı verilmiştir (Yordanova ve Apostolova 2000). Bu cinse ait türler ülkemizde en çok dağ çayı ve yayla çayı adıyla bilinmektedir. Ancak bunlardan farklı olarak sarıkız çayı, kuyruk çayı, adaçayı gibi değişik yöresel isimlere de sahiptir (Kırımer ve ark. 2001, Kırımer ve ark. 2000). Bu türler Akdeniz ülkelerinde ve ülkemizde halk ilacı ve bitkisel çay olarak geniş çapta kullanılmaktadır. Bu bitkilerden sağlanan çaylar soğuk algınlığına karsı, gastrointestinal rahatsızlıkları giderici ve diüretik olarak oldukça önem taşımaktadır (Baytop 1984).
Sideritis türleri bir veya çok yıllık, otsu ya da çalımsı bitkiler şeklindedir. Gövde dik, yükselici, genellikle dallanmış ve tabanda odunsu haldedir. Pilos veya tomentos tüylü, nadiren tüysüz, salgı tüylü veya salgı tüyüne sahip değildirler. Yaprakları genellikle karşılıklı, dekusat, tam veya krenat-dentat kenarlıdır. Damarlanma pennat olup çiçek durumu vertisillastrumdur. Vertisillatlar 4-20 adettir. Her vertisillat 5-6



18. SAYFAYA BENZER SAYFALAR

- Sayfa 26
2.2. Sideritis L. cinsinin genel özellikleri Sideritis cinsi, bitkiler aleminin zengin familyalarından biri olan Lamiaceae familyasının içinde yer almaktadır (Huber-Morath 1982). Cantino’ya göre sekiz alt familyaya ayrılmış olan familyada, Sideritis cinsi Lamioideae (Stachyoideae) alt familyasında yer almaktadır (Hickey and King 1997, Cantino vd 1992). Sideritis cinsi Dünya’da özellikle Akdeniz ...
- Sayfa 26
2.2. Sideritis L. cinsinin genel özellikleri Sideritis cinsi, bitkiler aleminin zengin familyalarından biri olan Lamiaceae familyasının içinde yer almaktadır (Huber-Morath 1982). Cantino’ya göre sekiz alt familyaya ayrılmış olan familyada, Sideritis cinsi Lamioideae (Stachyoideae) alt familyasında yer almaktadır (Hickey and King 1997, Cantino vd 1992). Sideritis cinsi Dünya’da özellikle Akdeniz ...
- Sayfa 26
2.2. Sideritis L. cinsinin genel özellikleri Sideritis cinsi, bitkiler aleminin zengin familyalarından biri olan Lamiaceae familyasının içinde yer almaktadır (Huber-Morath 1982). Cantino’ya göre sekiz alt familyaya ayrılmış olan familyada, Sideritis cinsi Lamioideae (Stachyoideae) alt familyasında yer almaktadır (Hickey and King 1997, Cantino vd 1992). Sideritis cinsi Dünya’da özellikle Akdeniz ...

18. SAYFADAKI ANAHTAR KELIMELER

sideritis
aytacii
yeni
ülkemiz
cinsin
merkezi


18. SAYFA ICERIGI

7
Sideritis cinsi ülkemizde 54 tür ve tür altı takson ile temsil edilmektedir (Huber-Morath 1982, Davis ve ark. 1988, Duman ve ark. 1988, Aytaç ve Aksoy 2000). Türkiye florasının 7. cildinde Sideritis cinsinin 38 türü bulunurken (HuberMorath 1982), bu sayı 10. ciltte S. huber-morathii Grenter & Burdet ve S. athoa Papanikolaou & Kokkini türlerinin ilavesi ile 40a (Davis ve ark. 1988), 11. ciltte S. akmanii Aytaç, Ekinci&Dönmez, S. gulendamiae H. Duman & Karavelioğulları, S. scardica Griseb. ssp. scardica, S. caesarea H. Duman, Aytaç & Başer, S. vuralii H. Duman & Başer türlerinin ilavesi ile 45e (Duman ve ark. 1988) ve son olarak yayınlanan S. öztürkii Z. Aytaç & Aksoy ile 46ya ulaşmıştır (Aytaç ve Aksoy 2000). Bununla birlikte, yeni tür S. aytacii H. Duman & P. Şahin yayına hazırlanmış ancak henüz yayınlanmamıştır. Bu türün ilavesi ile birlikte Sideritis cinsinin ülkemizdeki toplam tür sayısı 47ye, takson sayısı ise 54e ulaşmış olacaktır.
Sideritis L. cinsinin 54 taksonunun 41i endemiktir. Sideritis cinsinin sahip olduğu bu yüksek endemizm oranı nedeniyle ülkemiz bu cinsin iki esas gen merkezinden biridir. Sideritis L. cinsinin diğer gen merkezi Sideritis seksiyonuna ait yaklaşık 50 türün bulunduğu Güneybatı Avrupadaki Iberian Peninsula bölgesidir (Kırımer ve ark. 2001). Sideritis L. cinsinin ismi Yunanca kökenli bir kelime olan ve demir anlamına gelen siderosdan gelmektedir. Bu isim bu cinse ait bitkilerin yaraları iyileştirme özelliğinden dolayı verilmiştir (Yordanova ve Apostolova 2000). Bu cinse ait türler ülkemizde en çok dağ çayı ve yayla çayı adıyla bilinmektedir. Ancak bunlardan farklı olarak sarıkız çayı, kuyruk çayı, adaçayı gibi değişik yöresel isimlere de sahiptir (Kırımer ve ark. 2001, Kırımer ve ark. 2000). Bu türler Akdeniz ülkelerinde ve ülkemizde halk ilacı ve bitkisel çay olarak geniş çapta kullanılmaktadır. Bu bitkilerden sağlanan çaylar soğuk algınlığına karsı, gastrointestinal rahatsızlıkları giderici ve diüretik olarak oldukça önem taşımaktadır (Baytop 1984).
Sideritis türleri bir veya çok yıllık, otsu ya da çalımsı bitkiler şeklindedir. Gövde dik, yükselici, genellikle dallanmış ve tabanda odunsu haldedir. Pilos veya tomentos tüylü, nadiren tüysüz, salgı tüylü veya salgı tüyüne sahip değildirler. Yaprakları genellikle karşılıklı, dekusat, tam veya krenat-dentat kenarlıdır. Damarlanma pennat olup çiçek durumu vertisillastrumdur. Vertisillatlar 4-20 adettir. Her vertisillat 5-6







single.php