1.1.5 Thymus türlerinin ticari boyutu:
Lamiaceae familyasına dahil bir çok bitkinin insanlar tarafından yüzyıllardır kullanıldığı bilinmektedir. Günümüzde Thymus türlerinin antibakteriyel, antifungal, antiviral, spazmolitik, antioksidan, antiparazitik etkileri deneysel olarak kanıtlandıkça önemi giderek artmakta ve kullanımı yaygınlaşmaktadır. Ayrıca geleneksel kullanımının da yaygın olduğu bilinmektedir. Thymuslar ya doğrudan taze ve kuru olarak kullanılır ya da uçucu yağ, oleorizin elde edilir. Ayrıca birçok türü peyzajda kullanılmaktadır. Bu nedenlerle Thymus türlerine olan talep giderek artmaktadır. Artan talebi karşılamak için doğadan toplamanın yanında daha güvenilir olması bakımından kültürü de yaygınlaşmaktadır.
Doğadan toplanan Thymus türlerinin farklı kemotipleri bulunduğu için farmosötik amaçlarla kullanımında ve besin endüstrisinde tercih edilmemektedir. Kontrollü yetiştirilen çeşitler kullanılmaktadır. Yerel kullanımlar hariç, günümüzde en çok kullanılan türler T. capitatus, (Coridothymus capitatus), T. mastichina, T. serphyllum, T. zygis ve T. vulgaristir. Ispanya, Fransa, İsviçre, Almanya, Bulgaristan, Macaristan, Kanada, Amerika ve Yeni Zelandada kültürü yapılmaktadır.
Kullanımının yaygınlaşmaya başlaması, bazı ülkeleri standartlar getirmeye yöneltmiştir. Standartlar hem uçucu yağlar hem de herba için belirlenmektedir. Uçucu yağ için görünüm, spesifik ağırlık, optik rotasyon, fenol içeriği, ağır metal içeriği, %80lik alkoldeki çözünürlüğü, fenol içeriği gibi özellikler için standartlar belirlenmeye başlanmıştır.
Herba için temizlik ve kimyasal içerik yönünden ayrı standartlar oluşturulmaktadır. Bütün böcek ölüsü, böcek parçaları, hayvan dışkısı, küf, rodent tüyü herbisit, pestisit, fungusit, değerleri için standartlar getirilirken, kimyasal özellikler için de uçucu yağ miktarı, nem, kül, asitte çözünen kül oranı, elek testi, hacim/ağırlık oranı gibi özelliklere standartlar getirilmektedir [18, 19]. Thymusların kalitesini etkileyen iki faktör, yaprak-gövde oranı ve uçucu yağ miktarıdır Kullanım amacına göre yaprak oranının fazla olması isteniyorsa çiçeklenmeden önce hasat yapılmalıdır. Uçucu yağ oranının yüksek olması isteniyorsa bitkiler tam olarak çiçeklendikten sonra hasat yapılması uygundur. Çünkü bu dönem uçucu yağ oranı en yüksek düzeydedir.
Kurutma koşullarının da uçucu yağ oranına ve kaliteye etkisi fazladır. İdeal kurutma gölgede, yerden 1-2 m yüksekte ve 30-45 Co lık hava akımı ile sağlanmaktadır [18].
Thymus türlerinde timol, karvakrol, linalol, geraniol gibi etken maddelerin miktarı hem kalıtsal olarak hem de ortam koşullarına bağlı olarak değişmektedir. Örneğin, yapılan ortalama 3 yıllık bir araştırma sonunda, T. serpyllumun hermafrodit bireylerinde, uçucu yağ oranı ortalama %1.56, dişi bireylerinde ise %1.05 olarak bulunmuştur. İstenen kemotiplerin elde
7



15. SAYFAYA BENZER SAYFALAR

Karabaşkekik (Thymbra spicata L.)'de drog verimi ile ekolojik, ontogenetik ve morfogenetik varyabilitenin araştırılması - Sayfa 33
16 bulunduğu ve carvacrol thymol popula~yonlarl ara~ında kesin J bir kuzey guney ayırımı olup, gUheye do~ru d•ha ılık yerlerde tamamen catvacrol tiplerinin oluştugui bölgenin kuzeyindeki tum yaylalarda ise thymol kemotiplerinin yaygın oldugu bu durumun carvacrol kemotiplerinin soguga karşı dnha hasR~ olmalarından kaynaklandıgını bildirmişlerdir. Araştırmacılar toprak tipi ve ...
Sater (Satureja hortensis L.) bitkisinde inorganik ve organik gübre uygulamalarının verim ve bazı kalite unsurlarına etkileri - Sayfa 17
2.KAYNAK ÖZETLERİ Kekik Türleri İle İlgili Kaynak Özetleri Doğan ve ark. (1985) bazı kekik türlerinin uçucu yağları üzerine yaptıkları çalışmada Thymus serpyllum’da; borneol, timol ve karvakrol, T. rariflorus ve T. parviflorus’da; γ terpinen, p-simen, timol, ve karvakrol, T. capitatusta’ da; linalool, linalil asetat ve karvakrolü en çok bulunan bileşenler olarak saptamışlardır. Binokay (1987) y...
Diyarbakır ekolojik koşullarında İzmir kekiği (Origanum onites L.)üzerinde agronomik ve teknolojik araştırmalar - Sayfa 40
çiçeklenme ve meyve oluşumu aşamalarını ele aldıklarını, deneme sonucunda hem ot verimi ve uçucu yağ verimi hem de thymol ve carvakrol bakımından en uygun uygulamanın 15 cm. sıra üzeri ve çiçeklenme başlangıcı olduğunu saptamışlardır. Kızıl ve Tonçer (2005a), 2001-2004 yılları arasında, Türkiye’nin değişik doğal alanlarından toplanan Labiatae üyesi Thymus kotschyanus örneklerini, Dicle Üniversite...

15. SAYFADAKI ANAHTAR KELIMELER

uçucu
thymus
herba
oranı
farklı
yüksek


15. SAYFA ICERIGI

1.1.5 Thymus türlerinin ticari boyutu:
Lamiaceae familyasına dahil bir çok bitkinin insanlar tarafından yüzyıllardır kullanıldığı bilinmektedir. Günümüzde Thymus türlerinin antibakteriyel, antifungal, antiviral, spazmolitik, antioksidan, antiparazitik etkileri deneysel olarak kanıtlandıkça önemi giderek artmakta ve kullanımı yaygınlaşmaktadır. Ayrıca geleneksel kullanımının da yaygın olduğu bilinmektedir. Thymuslar ya doğrudan taze ve kuru olarak kullanılır ya da uçucu yağ, oleorizin elde edilir. Ayrıca birçok türü peyzajda kullanılmaktadır. Bu nedenlerle Thymus türlerine olan talep giderek artmaktadır. Artan talebi karşılamak için doğadan toplamanın yanında daha güvenilir olması bakımından kültürü de yaygınlaşmaktadır.
Doğadan toplanan Thymus türlerinin farklı kemotipleri bulunduğu için farmosötik amaçlarla kullanımında ve besin endüstrisinde tercih edilmemektedir. Kontrollü yetiştirilen çeşitler kullanılmaktadır. Yerel kullanımlar hariç, günümüzde en çok kullanılan türler T. capitatus, (Coridothymus capitatus), T. mastichina, T. serphyllum, T. zygis ve T. vulgaristir. Ispanya, Fransa, İsviçre, Almanya, Bulgaristan, Macaristan, Kanada, Amerika ve Yeni Zelandada kültürü yapılmaktadır.
Kullanımının yaygınlaşmaya başlaması, bazı ülkeleri standartlar getirmeye yöneltmiştir. Standartlar hem uçucu yağlar hem de herba için belirlenmektedir. Uçucu yağ için görünüm, spesifik ağırlık, optik rotasyon, fenol içeriği, ağır metal içeriği, %80lik alkoldeki çözünürlüğü, fenol içeriği gibi özellikler için standartlar belirlenmeye başlanmıştır.
Herba için temizlik ve kimyasal içerik yönünden ayrı standartlar oluşturulmaktadır. Bütün böcek ölüsü, böcek parçaları, hayvan dışkısı, küf, rodent tüyü herbisit, pestisit, fungusit, değerleri için standartlar getirilirken, kimyasal özellikler için de uçucu yağ miktarı, nem, kül, asitte çözünen kül oranı, elek testi, hacim/ağırlık oranı gibi özelliklere standartlar getirilmektedir [18, 19]. Thymusların kalitesini etkileyen iki faktör, yaprak-gövde oranı ve uçucu yağ miktarıdır Kullanım amacına göre yaprak oranının fazla olması isteniyorsa çiçeklenmeden önce hasat yapılmalıdır. Uçucu yağ oranının yüksek olması isteniyorsa bitkiler tam olarak çiçeklendikten sonra hasat yapılması uygundur. Çünkü bu dönem uçucu yağ oranı en yüksek düzeydedir.
Kurutma koşullarının da uçucu yağ oranına ve kaliteye etkisi fazladır. İdeal kurutma gölgede, yerden 1-2 m yüksekte ve 30-45 Co lık hava akımı ile sağlanmaktadır [18].
Thymus türlerinde timol, karvakrol, linalol, geraniol gibi etken maddelerin miktarı hem kalıtsal olarak hem de ortam koşullarına bağlı olarak değişmektedir. Örneğin, yapılan ortalama 3 yıllık bir araştırma sonunda, T. serpyllumun hermafrodit bireylerinde, uçucu yağ oranı ortalama %1.56, dişi bireylerinde ise %1.05 olarak bulunmuştur. İstenen kemotiplerin elde
7

İlgili Kaynaklar







single.php