Zonguldak bölgesi sera gazı emisyon miktarlarının belirlenmesi



































































































































gösterilmiştir. Eğer ortamda başka hiçbir madde yoksa üretilen net ozon miktarı sıfırdır (Boubel et al. 1994, Colls 2002, Monks 2003).

Şekil 3.2 Azot oksitler ve ozon döngüsü (Atkinson 2000).
Ozonun üretilmesi için azot monoksitin (NO) azot dioksite (NO2) oksidasyonunu gerçekleştiren diğer bir serbest radikal veya uçucu organik bileşik ortamda bulunmalıdır. Hidroperoksi radikalinin (HO2) veya organik peroksi radikalinin (RO2) azot monoksitle reaksiyonları (Denklem 3.4 ve 3.5) ile ozon üretimi için gerekli olan azot dioksitin (NO2) miktarının artması gerçekleşir. Bu reaksiyonlar da Şekil 3.2de (B) olarak sağdaki döngüde gösterilmiştir (Boubel et al. 1994, Atkinson 2000, Colls 2002).

HO2 + NO NO2 + OH RO2 + NO NO2 + RO

(R: Alkil grubu)

(3.4) (3.5)

NOx titrasyonu olarak da bilinen (3.3) numaralı reaksiyon güneş ışığından bağımsızdır. Eğer ortamda azot dioksite (NO2) kıyasla yüksek oranda azot monoksit (NO) bulunuyorsa ozonun yıkımı gerçekleşir. NOx titrasyonu üç durumda oldukça önemlidir: geceleri, kış mevsiminde ve güç santrallerinin yakınında. Geceleri (3.3) numaralı reaksiyon, gündüzleri de (3.1) numaralı reaksiyon gerçekleşecek ve gün içerisinde artan ozon miktarı gece azalacaktır. Benzer bir biçimde yaz mevsiminde ozon üretimi oldukça yüksek, kış mevsiminde de düşüktür. Güç santrallerinin bulunduğu bölgelerde ise NOx emisyonları oldukça yüksek, uçucu organiklerin emisyonları NOxe kıyasla çok az olduğu için NOx titrasyonu ile ozon yıkımı gerçekleşir (Sillman 1999, Syri et al. 2001).

30



53. SAYFAYA BENZER SAYFALAR

Hava kalitesinin monitorlanmasından pasif örnekleyicilerin kullanılması - Sayfa 52
Gerçekleşen kimyasal reaksiyonlar sonucunda ozon dışında peroksi asetil nitrat, nitrik asit, aldehitler, organik asitler, partiküller ve benzeri bileşenler de oluşabilmektedir. Ozon oluşum proseslerinde uçucu organik bileşikler yakıt olarak rol oynamakta, azot oksitler ise tam olarak tüketilmedikleri için katalizör olarak görev yapmaktadır. Ozon oluşum fotokimyası basit bir şekilde 3.4–3.8 nolu re...

53. SAYFADAKI ANAHTAR KELIMELER

organik
reaksiyon
reaksiyonlar
ozon
radikal
azot


53. SAYFA ICERIGI

gösterilmiştir. Eğer ortamda başka hiçbir madde yoksa üretilen net ozon miktarı sıfırdır (Boubel et al. 1994, Colls 2002, Monks 2003).

Şekil 3.2 Azot oksitler ve ozon döngüsü (Atkinson 2000).
Ozonun üretilmesi için azot monoksitin (NO) azot dioksite (NO2) oksidasyonunu gerçekleştiren diğer bir serbest radikal veya uçucu organik bileşik ortamda bulunmalıdır. Hidroperoksi radikalinin (HO2) veya organik peroksi radikalinin (RO2) azot monoksitle reaksiyonları (Denklem 3.4 ve 3.5) ile ozon üretimi için gerekli olan azot dioksitin (NO2) miktarının artması gerçekleşir. Bu reaksiyonlar da Şekil 3.2de (B) olarak sağdaki döngüde gösterilmiştir (Boubel et al. 1994, Atkinson 2000, Colls 2002).

HO2 + NO NO2 + OH RO2 + NO NO2 + RO

(R: Alkil grubu)

(3.4) (3.5)

NOx titrasyonu olarak da bilinen (3.3) numaralı reaksiyon güneş ışığından bağımsızdır. Eğer ortamda azot dioksite (NO2) kıyasla yüksek oranda azot monoksit (NO) bulunuyorsa ozonun yıkımı gerçekleşir. NOx titrasyonu üç durumda oldukça önemlidir: geceleri, kış mevsiminde ve güç santrallerinin yakınında. Geceleri (3.3) numaralı reaksiyon, gündüzleri de (3.1) numaralı reaksiyon gerçekleşecek ve gün içerisinde artan ozon miktarı gece azalacaktır. Benzer bir biçimde yaz mevsiminde ozon üretimi oldukça yüksek, kış mevsiminde de düşüktür. Güç santrallerinin bulunduğu bölgelerde ise NOx emisyonları oldukça yüksek, uçucu organiklerin emisyonları NOxe kıyasla çok az olduğu için NOx titrasyonu ile ozon yıkımı gerçekleşir (Sillman 1999, Syri et al. 2001).

30

İlgili Kaynaklar







single.php